Direct naar de inhoud

Kiezen

De vijfvingertest

In dertig seconden checken leerlingen zelf of een boek qua moeilijkheid past, zonder dat de leerkracht ernaar hoeft te kijken.

groep 3-8 5 min uitleg, daarna steeds te gebruiken

Achtergrond

De vijfvingertest (ook 'five finger rule') is een snelle vuistregel waarmee een leerling zelf checkt of een boek qua moeilijkheid past. De leerling leest een bladzijde en steekt een vinger op voor elk woord dat hij niet kent of niet kan lezen. Veel Engelstalige bronnen, waaronder Reading Rockets en Colorín Colorado, raden aan de tweede bladzijde te nemen en bij vijf of meer onbekende woorden een makkelijker boek te kiezen; bij twijfel test je nog een of twee bladzijden. Over de precieze grenzen verschillen de bronnen: sommige noemen 0-1 vinger te makkelijk en 2-3 precies goed, andere zien 4 nog als haalbaar met hulp van een volwassene. Belangrijk is dat de test maar één kant van boekkeuze meet. Dezelfde bronnen noemen ook plezier, begrip en vloeiend kunnen lezen, en Nederlandse kritiek op niveaulezen benadrukt dat interesse een leidraad hoort te zijn. Gebruik de test daarom als hulpmiddel, niet als strenge poort.

Vooraf: Maak een poster met de vingerregel en de twee extra vragen (15 minuten). Kies een boek om de test zelf mee voor te doen.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht doet de test voor met een boek dat voor haar te moeilijk is (bijvoorbeeld een vakboek): ze leest hardop en steekt vingers op bij lastige woorden.
  2. 2Leerkracht legt de regel uit op een poster: 0-1 vinger misschien te makkelijk, 2-3 vingers mooi passend, 4 lastig maar met hulp mogelijk, 5 of meer waarschijnlijk te moeilijk om alleen te lezen.
  3. 3De leerling kiest een boek dat hem leuk lijkt en slaat de tweede bladzijde open (of een volle bladzijde in het begin).
  4. 4De leerling leest alleen die bladzijde zachtjes of in zijn hoofd en steekt een vinger op voor elk woord dat hij niet kent of niet kan lezen.
  5. 5Bij twijfel test de leerling nog een bladzijde verderop.
  6. 6De leerling stelt zichzelf twee extra vragen: 'Snap ik wat ik lees?' en 'Heb ik zin om verder te lezen?'
  7. 7Is het boek te moeilijk maar wil de leerling het heel graag lezen, dan bespreekt de leerkracht opties: samen lezen, als luisterboek, of voorlezen thuis.
  8. 8Hang de poster bij de klassenbibliotheek, zodat leerlingen de test zelfstandig kunnen doen.

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Hoeveel vingers had je op deze bladzijde?
  • “Snap je wat je net gelezen hebt? Vertel het in één zin.
  • “Heb je zin om verder te lezen?
  • “Is dit een boek voor alleen, of liever samen met iemand?
  • “Wat ga je doen als je het boek heel graag wilt, maar het te moeilijk is?

Voorbeelden

  • —Groep 3, 22 leerlingen, 5 minuten uitleg bij de klassenbibliotheek: een leerling steekt bij een dik verhalenboek vijf vingers op. De leerkracht: 'Dit boek lijkt je leuk? Dan lezen we het samen voor. Zoek je voor jezelf nog een boek met twee of drie vingers?' Ze kiest een makkelijk-lezen-boek over hetzelfde onderwerp.
  • —Groep 6, 27 leerlingen: een leerling heeft een boek waarbij hij geen enkele vinger opsteekt en zegt 'Saai.' Samen met de leerkracht kiest hij een boek waarbij hij twee vingers opsteekt en dat over zijn hobby gaat.

Benodigdheden

  • Poster met de vingerregel
  • Boeken uit de klassenbibliotheek

Tip: Gebruik de test vooral als gespreksopener over boeken kiezen, niet als afrekenmoment.

Let op

  • De test wordt een harde regel ('je mág dit boek niet'); laat interesse en plezier net zo zwaar meewegen.
  • Leerlingen testen op een bladzijde met veel plaatjes of dialoog; kies een volle bladzijde tekst.
  • Leerlingen steken geen vingers op uit schaamte; doe het voor met een boek dat voor jou te moeilijk is.

Makkelijker of moeilijker: Voor beginnende lezers kun je een kortere tekst of een halve bladzijde nemen. Gevorderde lezers kunnen ook letten op woorden die ze wel kunnen lezen maar niet begrijpen.

Waarom dit werkt

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?