Leesmotivatie
Boekkeuze en het Mattheüseffect
Leerlingen kiezen boeken op interesse, niet op AVI-niveau — en zonder begeleiding wordt de kloof tussen veel- en weinig-lezers alleen maar groter.
4 min leestijdIn het kort
- Leerlingen kiezen boeken vooral op interesse, onderwerp, serie en aanbevelingen — zelden primair op leesniveau.
- Een schoolbibliotheek ingericht op onderwerp werkt beter voor leesplezier dan indeling op AVI-niveau.
- De vijfvingertest is populair maar wetenschappelijk niet onderzocht.
- Zonder boekkeuzebegeleiding vergroot vrij lezen het risico dat veel-lezers en weinig-lezers verder uit elkaar groeien.
Interesse wint van niveau
Leerlingen kiezen boeken volgens kennisrotonde.nl vooral op interesse, onderwerp, serie, schrijver en aanbevelingen van klasgenoten — zelden primair op AVI-niveau. Een schoolbibliotheek die is ingericht op onderwerp in plaats van op leesniveau blijkt daardoor beter te werken voor leesplezier: bij drie klassen die overstapten naar indeling-op-onderwerp rapporteerden leerkrachten meer leesenthousiasme en meer diversiteit in gelezen teksten.
“Leerlingen laten zich bij hun boekkeuze vooral leiden door hun interesses.”
— kennisrotonde.nl — Schoolbibliotheek organiseren op leesniveau en onderwerpen
De vijfvingertest: populair, maar onbewezen
De vijfvingertest — een bladzijde openslaan en moeilijke woorden op je vingers tellen — is de bekendste methode waarmee leerlingen zelf kunnen inschatten of een boek bij hun niveau past. Ontwikkeld door een Amerikaanse leerkracht om zelfbewustzijn als lezer te stimuleren, maar volgens kennisrotonde.nl wetenschappelijk niet onderzocht.
“Omdat onderzoek naar het effect van de vijfvingertest ontbreekt, kunnen er geen uitspraken gedaan worden over de geschiktheid van de methode.”
— kennisrotonde.nl — Is de vijfvingertest een geschikte methode bij leesvaardigheid
Het Mattheüseffect bij lezen
Onafhankelijke lezers die al veel boektitels kennen, leren via zelfstandig lezen nóg meer bij, terwijl leerlingen die weinig titels kennen daar zelfs minder van kunnen profiteren zonder gerichte begeleiding — een zichzelf versterkend patroon. Vrij lezen zonder boekkeuzebegeleiding vergroot dus het risico dat de kloof tussen veel- en weinig-lezers groter wordt in plaats van kleiner.
In de praktijk
Werkvormen waarin dit direct terugkomt: