Lezen
Stil lezen+
Leesplezier zichtbaar maken zonder het stil lezen te verstoren.
Achtergrond
Stil lezen+ is een vorm van vrij lezen (in het Engels 'sustained silent reading'): de hele groep leest op een vast moment van de dag in een zelfgekozen boek, en aan het eind wordt het lezen heel licht zichtbaar gemaakt met een boekenbriefje. Stichting Lezen beschrijft vrij lezen als het fundament van leesbevordering: kinderen kiezen zelf, hun interesse is leidraad en niet hun AVI-niveau, en het effect is groter naarmate je het langer en structureler volhoudt. Onderzoek naar vrije-tijdslezen laat een positieve spiraal zien: wie meer leest, leest met meer plezier en wordt daardoor vaardiger. Bijna alle bronnen noemen dezelfde succesfactor: de leerkracht leest zelf ook, zichtbaar, in plaats van na te kijken. Belangrijk is ook dat het leesmoment niet wordt volgestopt met opdrachten; verwerking hoort licht en vrijwillig te voelen. Het briefje aan het eind is daarom geen controle maar een manier om nieuwsgierig te maken naar elkaars boeken. Waar je op let: er moet een ruim, aantrekkelijk aanbod zijn en kinderen die moeilijk kiezen hebben begeleiding nodig bij hun boekkeuze.
Vooraf: Eenmalig: maak een prikbord 'Wat lezen wij nu?' en knip een stapel briefjes (bijvoorbeeld A6). Zorg vóór het eerste leesmoment dat iedere leerling een boek heeft en leg een kleine voorselectie klaar voor wie niets heeft (ongeveer 20 minuten). Kies zelf een boek om mee te lezen.
Zo doe je het
- 1Leerkracht kondigt het vaste leesmoment aan: 'We gaan lezen. Pak je eigen boek, zoek je plek en begin.' Iedereen leest alleen, ook de leerkracht.
- 2Leerlingen zonder (passend) boek kiezen vóór de start met hulp van de leerkracht uit een kleine voorselectie, zodat het lezen niet onderbroken wordt.
- 3Iedereen leest ongestoord in het eigen boek: geen opdrachten, geen nakijkwerk, geen rondlopen met vragen. De leerkracht leest zelf zichtbaar mee.
- 4Leerkracht sluit het lezen af: 'Leg een bladwijzer in je boek. Pak een boekenbriefje.'
- 5Leerlingen schrijven alleen één zin op het briefje: wat er net gebeurde, of wat ze zich nu afvragen. Titel en naam erbij.
- 6Leerlingen hangen hun briefje op het prikbord 'Wat lezen wij nu?'. De leerkracht leest er hooguit twee of drie hardop voor, zonder oordeel.
- 7Leerkracht vertelt soms in één zin iets over het eigen boek: 'Ik ben net bij een stuk waar …', om te laten zien dat ook volwassenen lezen en ergens benieuwd naar zijn.
- 8Vervang de briefjes eens per week; wie een interessant briefje ziet, mag de schrijver ervan vragen om het boek straks te lenen.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Schrijf één zin: wat gebeurde er net in je boek?
- “Schrijf één zin: wat vraag je je nu af over je boek?
- “Op welke bladzijde ben je, en wil je verder lezen? Waarom?
- “Welk briefje op het prikbord maakt je nieuwsgierig?
- “Ik ben net bij het stuk waar …
- “Wie heeft dit boek ook gelezen en wil er iets over vertellen?
Voorbeelden
- —Groep 5, 27 leerlingen, 25 minuten na de pauze: iedereen leest 20 minuten, de leerkracht leest een jeugdboek mee aan haar bureau. Daarna schrijven leerlingen op hun briefje zinnen als 'De hond is weggelopen en niemand weet waar hij is' of 'Ik denk dat de juf het geheim al weet'. Twee briefjes worden voorgelezen; drie kinderen willen daarna een van die boeken lenen.
- —Groep 8, 30 leerlingen, dagelijks 20 minuten aan het begin van de dag: het prikbord hangt bij de deur. Na een week zien leerlingen dat vier klasgenoten in dezelfde reeks lezen; er ontstaat een wachtlijst voor deel twee. De leerkracht zegt niets over de briefjes, maar zet de genoemde boeken in de boekenhoek vooraan.
Benodigdheden
- Zelfgekozen boeken (klassen- of schoolbibliotheek)
- Boekenbriefjes (A6)
- Prikbord of muurdeel 'Wat lezen wij nu?'
- Punaises of plakband
Tip: Lees zelf echt mee en laat zien wat je leest; een lezende leerkracht is volgens alle bronnen het sterkste voorbeeld.
Let op
- De leerkracht gaat tijdens het lezen nakijken of administratie doen; dan verdwijnt het voorbeeld. Reserveer die tijd echt voor je eigen boek.
- Het briefje groeit uit tot een verslag of wordt beoordeeld; houd het bij één zin zonder cijfer of verbetering.
- Leerlingen zonder passend boek zitten te bladeren; regel de boekkeuze vóór het leesmoment, niet tijdens.
Makkelijker of moeilijker: Jongere of zwakkere lezers mogen een tekening maken in plaats van een zin, of kiezen uit een voorselectie die uitdagend maar niet te moeilijk is. Sterke lezers kunnen op het briefje een vraag aan een volgende lezer zetten.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?