Twee mythes: close reading en onbegeleid vrij lezen

Close reading — een tekst herhaald en zeer aandachtig lezen, met veel vragen en tekstmarkering — heeft reële voordelen: herlezen helpt bij decoderen, vloeiendheid en begrip, en het werkt met complexe, ongesimplificeerde teksten. Maar het is geen totaaloplossing. Het risico is demotivatie als het als geïsoleerde, herhaalde strategie wordt ingezet, het vraagt zeer bekwame leraren, en volgens het onderzoek dat de Geletterdheid en Schoolsucces-blog aanhaalt werkt het vooral voor leerlingen die al uit taalrijke gezinnen komen.

Vrij lezen invoeren als vast onderdeel van de dag klinkt onomstreden, maar het effect is minder eenduidig dan vaak wordt aangenomen. Onderwijskennis.nl citeert onderzoek waaruit blijkt dat vooral leerlingen die al veel lezen er nog meer door gaan lezen, terwijl het voor leerlingen die weinig lezen zelfs een negatief effect kan hebben zonder begeleiding bij boekkeuze. Kennisrotonde.nl bevestigt dit beeld: voor leesbegrip zijn de effecten van stillezen afwezig tot zeer zwak.

De conclusie is niet 'stop met vrij lezen', maar: vrij lezen werkt alléén goed als het samengaat met actieve begeleiding bij het kiezen van een passend en aantrekkelijk boek.