Lezen
Leesmaatjes tussen groepen
Oudere en jongere leerlingen worden samen betere en blijere lezers door regelmatig samen te lezen.
Achtergrond
Bij leesmaatjes of tutorlezen lezen oudere leerlingen regelmatig samen met jongere leerlingen. Stichting Lezen beschrijft tutorlezen als een manier om het leesplezier van zowel voorlezer als luisteraar te vergroten, en internationaal heet het 'cross-age tutoring'. Onderzoek laat zien dat een tutor uit een hogere groep meer effect heeft op de leesvaardigheid dan een tutor van dezelfde leeftijd, en dat de oudere leerling er zelf ook van leert. Bronnen noemen steeds dezelfde voorwaarden: meerdere korte sessies per week, tutoren die vooraf getraind worden, leesmateriaal dat past bij niveau en interesse van de jongere leerling, en een vaste structuur. Tutoren moeten leren voorlezen, op tempo letten, helpen zonder meteen voor te zeggen en complimenten geven. Als een koppel niet goed samengaat, is wisselen nodig. Zo is het niet alleen een leesactiviteit, maar ook een oefening in sociale vaardigheden voor de oudere leerling.
Vooraf: Overleg met de collega van de andere groep over koppels en vaste tijden (30 minuten). Stel per niveau een bak met geschikte boeken samen en geef de tutoren één trainingsles van 30-45 minuten.
Zo doe je het
- 1Leerkrachten van beide groepen maken vaste koppels (bijvoorbeeld groep 7 met groep 4) en plannen 2-3 korte sessies per week.
- 2De leerkracht van de oudere groep traint de tutoren in één les: voorlezen met expressie, het tempo van de jongere volgen, wachten voordat je helpt, en complimenten geven.
- 3Tutoren oefenen in tweetallen met een rollenspel: de een is tutee en maakt fouten, de ander oefent: 'Kijk nog eens naar het begin van het woord.'
- 4De jongere leerling kiest (met hulp) een boek uit een bak met boeken op zijn niveau en naar zijn interesse.
- 5Tijdens de sessie leest de tutor eerst een stukje voor; daarna leest de tutee hetzelfde stukje, met hulp waar nodig.
- 6De tutor stelt aan het eind een korte vraag ('Wat vond je het leukste stukje?') en geeft een compliment.
- 7Het koppel noteert in een maatjesboekje de titel en de datum.
- 8De leerkrachten lopen rond, observeren en geven tutoren af en toe kort feedback; wissel koppels die niet goed werken.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Tutor: 'Wat denk je dat er gaat gebeuren?' (voor het lezen)
- “Tutor: 'Kijk nog eens naar het begin van het woord. Welke klank hoor je?'
- “Tutor: 'Wat vond je het leukste stukje?'
- “Tutor: 'Goed gedaan, je las die lange zin in één keer!'
- “Tutee: 'Wil jij dit stukje nog een keer voorlezen?'
- “Tutor na afloop (aan de leerkracht): 'Waar had mijn maatje moeite mee?'
Voorbeelden
- —Groep 7 met groep 4, 2 keer per week 15 minuten: een tutor merkt dat zijn maatje vastloopt op lange woorden. Hij wacht, wijst het begin aan en zegt 'Probeer het in stukjes.' Na drie weken vertelt de tutee trots dat hij 'het boek van de piratenbende' helemaal zelf heeft gelezen.
- —Groep 8 met groep 3, 3 keer per week 15 minuten, eerste weken van het schooljaar: tutoren lezen vooral prentenboeken voor en laten hun maatje de herhalende zinnen meelezen. De tutoren merken op: 'Je moet echt langzaam lezen, anders haakt hij af.'
Benodigdheden
- Boeken op het niveau van de jongere leerlingen
- Maatjesboekje per koppel
- Rustige leesplekken
Tip: Kies leesmateriaal dat past bij de interesse van de jongste lezer, niet bij het niveau van de oudste.
Let op
- Tutoren zeggen meteen voor of verbeteren alles; train ze om te wachten en te helpen met een tip.
- Boeken passen bij de oudste in plaats van bij de jongste lezer; laat de tutee kiezen uit materiaal op zijn niveau.
- Te weinig regelmaat; één keer per maand heeft weinig effect, kies korte sessies meerdere keren per week.
Makkelijker of moeilijker: Zwakke lezers in de hogere groep kunnen juist goede tutoren zijn: ze oefenen zelf met makkelijkere boeken zonder dat dat als 'te makkelijk' voelt. Sterke tutees kunnen samen met hun tutor om de beurt een bladzijde lezen.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Waarom dit werkt
Wat helpt bij zwakke lezers: RALFI, tutorlezen en herhaald lezen
Een gefaseerd, oplopend model van ondersteuning: begin licht, klim pas op als dat nodig blijkt. Concrete interventies met de voorwaarden waaronder ze werken.
Speciale doelgroepen: NT2, TOS en zeer moeilijk lerende kinderen
Voor leerlingen met een taalachterstand, taalontwikkelingsstoornis of verstandelijke beperking is er weinig specifiek onderzoek — maar de algemene principes blijken ook hier houvast te bieden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?