Lezen
Leeslogboek
Leerlingen houden zelf bij wat ze lezen, zonder verplicht verslag.
Achtergrond
In een leeslogboek houden leerlingen zelf bij wat ze lezen: titel, waar ze gebleven zijn en een korte reactie. Het idee is al lang bekend in de leesbevordering; Aidan Chambers noemde het leesdagboek al als manier om leerlingen en leerkrachten zicht te geven op ieders leesweg, en in Vlaanderen werken scholen met een leesgroeidagboek dat jaren meegaat. Stichting Lezen raadt aan de verwerking te laten draaien om de leesbeleving (meningen, opvallende figuren, een nieuwe kaft tekenen) en samenvattingen juist weg te laten, omdat die het plezier niet vergroten. Leraren die kritisch zijn over klassieke leeslogs met minuten en handtekeningen wijzen erop dat zulke lijstjes vooral controle zijn en vaak niet eerlijk worden ingevuld. Wat wel werkt, is het logboek gebruiken als aanleiding voor een kort gesprek met de leerkracht of in de boekenkring. Zo wordt het logboek een spiegel voor de leerling zelf en een bron voor gerichte boekentips. Let op afwisseling: steeds hetzelfde formuliertje invullen wordt snel saai.
Vooraf: Maak of koop een eenvoudig schriftje per leerling en maak één kaart met 4-6 verwerkingskeuzes (ongeveer 30 minuten eenmalig). Plan in je rooster korte gespreksmomenten van 2-3 minuten per leerling verspreid over twee weken.
Zo doe je het
- 1Leerkracht introduceert het logboek: 'Dit boekje is van jou. Je houdt bij wat je leest, zodat jij en ik kunnen zien wat voor lezer je bent. Er komt geen cijfer op.'
- 2Leerlingen richten alleen hun eerste pagina in: naam, en een lijstje met kolommen titel, schrijver, datum begonnen, datum uit (of gestopt).
- 3Na elk vrij-leesmoment noteren leerlingen alleen de bladzijde waar ze zijn en één teken of woord voor hoe het boek voelt (bijvoorbeeld een emoji of 'spannend', 'saai', 'grappig').
- 4Is een boek uit of weggelegd, dan kiest de leerling één korte verwerking uit een kaart met opties: een mening in twee zinnen, een tekening van een opvallend personage, een nieuwe kaft, of een tip voor wie dit boek moet lezen.
- 5Het is uitdrukkelijk toegestaan een boek weg te leggen; de leerling schrijft dan op tot waar hij kwam en waarom hij stopte.
- 6Leerkracht voert om de twee weken met elke leerling een kort gesprekje met het logboek op tafel: 'Wat valt je op aan je eigen lijstje?'
- 7In de boekenkring vertellen een paar leerlingen uit hun logboek over een boek dat ze aanraden of juist niet.
- 8Leerkracht gebruikt wat ze in de logboeken ziet om gericht een volgend boek te tippen.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Wat valt je op aan je eigen lijstje? Lees je vaak hetzelfde soort boek?
- “Welk boek uit je logboek zou je aan iemand in de klas aanraden, en aan wie?
- “Waar ben je gestopt met dit boek, en waarom?
- “Welk woord past bij hoe dit boek nu voelt?
- “Welk personage zou je willen tekenen? Waarom die?
- “Wat wil je hierna lezen?
Voorbeelden
- —Groep 5, 26 leerlingen: na elk leesmoment zetten leerlingen hun bladzijde en een emoji in het logboek (1 minuut). Een leerling heeft drie boeken na een paar bladzijden weggelegd; in het gesprekje blijkt dat ze alleen dikke boeken pakte 'omdat dat stoer is'. Samen kiezen ze een dunner, grappig boek, dat ze wel uitleest.
- —Groep 7, 29 leerlingen: in het tweewekelijkse gesprekje zegt een jongen 'Ik lees eigenlijk alleen maar over voetbal.' De leerkracht vraagt wat hij daar leuk aan vindt ('dat het spannend is wie wint') en tipt een spannend verhaal over een wedstrijd van een ander soort. Zijn volgende logboekregel: 'best goed, ook al is het geen voetbal'.
Benodigdheden
- Schriftje of geprint logboek per leerling
- Kaart met verwerkingskeuzes
- Kleurpotloden
Tip: Leg tijdens het gesprekje echt het logboek op tafel en begin met wat de leerling zelf opvalt, niet met wat jij mist.
Let op
- Het logboek wordt een controlemiddel (minuten, handtekeningen, cijfers); dan gaan leerlingen invullen wat jij wilt zien. Gebruik het voor gesprek, niet voor beoordeling.
- Steeds hetzelfde formulier: zorg voor afwisseling in verwerkingsvormen.
- Samenvattingen laten schrijven kost veel en levert weinig leesplezier op; laat ze weg.
Makkelijker of moeilijker: Jonge of zwakke schrijvers werken met tekeningen, stickers of emoji's in plaats van zinnen. Sterke lezers kunnen een 'leesprofiel' bovenaan zetten (wat voor lezer ben ik?) en dat elk kwartaal bijwerken.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?