Zeg eens iets! (Say Something)

Achtergrond

Say Something is een werkvorm uit de leesdidactiek van Jerome Harste en collega's: twee leerlingen lezen dezelfde tekst, stoppen na elk stuk en zeggen er iets over tegen elkaar, waarna de ander reageert en verder leest. Een opmerking kan een voorspelling, vraag, verbinding, verduidelijking of mening zijn, zolang hij over de tekst gaat. De werkvorm maakt zichtbaar dat begrip ontstaat in gesprek, en leert leerlingen wat goede lezers onderweg doen: tekst in stukken verdelen, vragen stellen, verbanden leggen en voorspellen. Leerlingen reageren daarbij op wat de tekst voor hen betekent in plaats van op wat de leerkracht wil horen. Doe het eerst samen voor, geef zinsbeginnetjes aan leerlingen die niet weten wat ze moeten zeggen, en verdeel de tekst de eerste keren vooraf in stukken.

Zo doe je het

1. 1De leerkracht kiest een verhaal of hoofdstuk dat beide leerlingen van een tweetal kunnen lezen en markeert de stopplekken.
2. 2De leerkracht doet het voor met een leerling: hij leest een stuk, stopt en zegt bijvoorbeeld 'Ik denk dat zij iets verbergt, want ze kijkt steeds weg.' De leerling reageert en leest verder.
3. 3De leerkracht hangt de soorten opmerkingen op: een voorspelling, een vraag, iets wat je niet snapt, een verbinding met jezelf of een ander boek, een mening.
4. 4Tweetallen beslissen of ze hardop of stil lezen; bij hardop lezen delen ze één tekst en wisselen per stuk.
5. 5Na elk stuk zegt de lezer iets en wijst daarbij naar de plek in de tekst; de ander reageert en neemt het lezen over.
6. 6De leerkracht loopt rond en luistert of opmerkingen over de tekst gaan, niet over iets anders.
7. 7Na afloop vertellen enkele tweetallen klassikaal: 'Welke opmerking van je maatje hielp jou het verhaal beter te snappen?'

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

• Learning for Justice – Say Something (Teaching Strategy)
• University of Arizona College of Education – Say Something (engagement)