Lezen
Voorspellingenkaart: check je voorspelling
Leerlingen lezen actiever omdat ze telkens hun eigen voorspelling willen bevestigd of ontkracht zien.
Achtergrond
Voorspellen is een bekende leesstrategie: leerlingen bedenken op basis van aanwijzingen wat er gaat gebeuren, lezen verder en checken of hun voorspelling klopte. ReadWriteThink beschrijft het als voorbereiding op het lezen, waarbij kaft, titel, eerste alinea's en illustraties vragen opleveren die het leesdoel worden. In een andere les voorspellen leerlingen het einde van een verhaal op basis van details uit de tekst, eigen ervaring en voorkennis, en vergelijken ze hun einde daarna met het echte. Ook Nederlandse werkvormen voor de boekenkring gebruiken voorspellen: een leerling laat een boek zien, de anderen voorspellen waar het over gaat en motiveren hun antwoord, pas daarna vertelt de lezer hoe het zit. Het werkt omdat lezen een actieve zoektocht wordt: je leest verder om te weten of je gelijk had. Belangrijk is dat elke voorspelling onderbouwd wordt met een aanwijzing, zodat het geen gokken is. Een voorspelling die niet uitkomt is niet fout, maar juist interessant: wat deed de schrijver anders?
Vooraf: Kies een boek met duidelijke stopmomenten en markeer 2-4 plekken om te stoppen (15 minuten). Kopieer voorspellingenkaarten met kolommen 'Ik voorspel', 'omdat', 'Klopte het?'.
Zo doe je het
- 1Leerkracht laat de kaft en titel zien en vraagt: 'Wat denk je dat er in dit boek gaat gebeuren? Waarom denk je dat?'
- 2Leerlingen schrijven alleen hun eerste voorspelling op de voorspellingenkaart, met de aanwijzing erbij ('Ik denk dat …, omdat ik op de kaft zie dat …').
- 3Leerkracht leest voor en stopt op een spannend moment: 'Wat gebeurt er nu, denk je?'
- 4Leerlingen bespreken in tweetallen hun voorspelling en de aanwijzing; daarna schrijven ze hem op.
- 5Leerkracht leest verder tot het antwoord duidelijk is.
- 6Leerlingen zetten bij hun voorspelling: klopte, klopte deels, of liep anders. Ze schrijven erbij wat er echt gebeurde.
- 7Klassikaal: 'Wie had het anders voorspeld? Wat deed de schrijver om ons te verrassen?'
- 8Leerlingen gebruiken de kaart later zelfstandig bij hun eigen leesboek, bijvoorbeeld aan het begin van elk hoofdstuk.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Wat denk je dat er gaat gebeuren?
- “Waarom denk je dat? Wat in de tekst of het plaatje wijst daarop?
- “Ik denk dat …, omdat …
- “Klopte je voorspelling? Helemaal, een beetje of niet?
- “Wat deed de schrijver om je op het verkeerde been te zetten?
- “Wat voorspel je nu voor het volgende hoofdstuk?
Voorbeelden
- —Groep 4, 25 leerlingen, 10 minuten per stopmoment, bij Roodkapje: nadat de wolf vooruit is gegaan naar oma's huis, zegt een leerling 'Ik denk dat de wolf zich gaat verkleden, want hij wil Roodkapje bedriegen.' Na het voorlezen zet de klas 'klopte!' bij die voorspelling.
- —Groep 6, 27 leerlingen, bij een voorleesboek: aan het begin van elk hoofdstuk schrijven leerlingen een voorspelling met aanwijzing. Bij hoofdstuk 5 liep het bij bijna iedereen anders. Het gesprek gaat over hoe de schrijver een valse aanwijzing gaf: 'Ze deed alsof de buurman de dief was.'
Benodigdheden
- Voorleesboek
- Voorspellingenkaart
Tip: Laat leerlingen ook voorspellen bij een boek dat een klasgenoot heeft gelezen; die vertelt pas daarna hoe het echt zit.
Let op
- Gokken zonder aanwijzing; vraag altijd: 'Waarom denk je dat?'
- Leerlingen voelen een niet-uitgekomen voorspelling als fout; benadruk dat verrassingen juist interessant zijn.
- Te vaak stoppen breekt het verhaal; houd het bij een paar stopmomenten.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: mondeling voorspellen bij plaatjes. Moeilijker: meerdere mogelijke voorspellingen geven en kiezen welke het waarschijnlijkst is, met bewijs.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Werkblad
Mijn voorspellingenkaart
Vul dit in op een spannend stopmoment. Lees daarna verder en kom terug om te checken of je voorspelling klopte.
1. Waar ben je gestopt met lezen?
bijv. bladzijde of hoofdstuk
2. Wat denk je dat er nu gaat gebeuren?
3. Waarom denk je dat? Welke aanwijzing heb je gebruikt?
iets wat je las of op een plaatje zag
4. Lees verder. Wat gebeurde er echt?
5. Klopte je voorspelling helemaal, deels of niet?
6. Wat verraste je het meest?
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?