Direct naar de inhoud
Kinderboeken.apponderdeel vanonderwijstools.app

Lezen

Toneellezen (readers theatre)

Leerlingen lezen dezelfde tekst vele keren opnieuw zonder dat het saai wordt, omdat ze oefenen voor een voorstelling met het script in de hand.

groep 4-8 3-4 lessen van 30-60 min

Achtergrond

Bij toneellezen (readers theatre of theaterlezen) lezen leerlingen een verhaal in rollen voor aan een publiek. Ze leren de tekst niet uit het hoofd en gebruiken geen decor of kostuums: alles moet uit de stem komen. Omdat ze hun rol meerdere keren oefenen, is het een vorm van herhaald lezen die leesvloeiendheid en expressie traint; ReadWriteThink noemt daarnaast beter begrip en meer leesplezier. Edutopia wijst erop dat de leerkracht per leerling een regel op maat kan maken en dat aarzelende lezers een maatje kunnen krijgen. In het Nederlands bestaan aparte theaterleesboeken, zoals de reeks 'Applaus voor jou! Theaterlezen' en de toneelleesboeken van De BiebBoys, waarin twee of meer lezers om de beurt een rol lezen. Leerlingen kunnen later ook zelf een hoofdstuk met veel dialoog omzetten naar een script: tekst tussen aanhalingstekens wordt de tekst van een personage, de rest gaat naar een verteller.

Vooraf: Scripts kiezen of maken op verschillende niveaus en kopiëren, groepjes indelen: ongeveer 30-60 minuten. Een eigen script van een hoofdstuk maken kost meer tijd.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht legt uit: 'We gaan een verhaal voorlezen alsof het toneel is. Je hoeft niets uit je hoofd te leren, maar je stem moet laten horen wie je bent en wat je voelt.'
  2. 2Leerkracht leest een stukje van het script voor, één keer vlak en één keer met expressie, en vraagt wat het verschil was.
  3. 3Leerkracht verdeelt groepjes van drie tot vijf en geeft ieder groepje een script; leerlingen verdelen de rollen (personages en verteller).
  4. 4Iedere leerling markeert zijn eigen tekst met een markeerstift.
  5. 5Groepjes lezen het script een eerste keer samen door, gewoon om het verhaal te snappen.
  6. 6Groepjes oefenen nog drie à vier keer, steeds met een aandachtspunt: tempo, stemverandering, pauzes, gevoel. De leerkracht loopt rond en geeft per groepje één tip.
  7. 7Groepjes voeren hun stuk op voor de klas; het publiek geeft na afloop twee tips en een top.
  8. 8Vervolg: groepjes maken zelf een script van een hoofdstuk met veel dialoog: 'Alles tussen aanhalingstekens is voor een personage, de rest leest de verteller.'

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Hoe klinkt dit personage? Boos, bang, blij, verlegen?
  • “Waar moet je even stoppen, zodat het publiek het kan volgen?
  • “Welk woord in jouw zin is het belangrijkst? Zeg dat iets harder.
  • “Wat heb je bij de vorige keer oefenen verbeterd?
  • “Publiek: wat deed deze lezer goed? Wat kan nog beter?

Voorbeelden

  • —Groep 5, 24 leerlingen, drie lessen van 30 min: in tweetallen lezen leerlingen moppen uit een theaterleesboek. Na vier keer oefenen houdt de klas een 'moppenfestival'. Een leerling die normaal fluistert, leest de clou zo luid dat de klas lacht; ze vraagt meteen of ze nog een mop mag doen.
  • —Groep 6, 27 leerlingen, vier lessen van 45 min: groepjes van vier krijgen elk een bestaand script op een ander niveau. In de tweede les leren ze het verschil tussen verteller en personage. Een groepje ontdekt dat de verteller te snel leest en spreekt af dat hij na elke zin één tel wacht.
  • —Groep 8, 28 leerlingen, vier lessen van 60 min: groepjes zetten een hoofdstuk uit het klassikale leesboek om naar een script, met een verteller en een geluidsmaker. Bij de opvoering beoordelen leerlingen elkaar met een korte kijkwijzer (verstaanbaarheid, tempo, expressie).

Benodigdheden

  • scripts of theaterleesboeken (per leerling een kopie)
  • markeerstiften in verschillende kleuren
  • eventueel een eenvoudige kijkwijzer voor het publiek

Tip: Kies voor de eerste keer een verhaal dat de leerlingen al kennen, zodat ze alle aandacht aan hun stem kunnen geven.

Let op

  • Leerlingen gaan alles uit het hoofd leren of spelen met decor en kostuums: het doel is lezen met expressie, het script blijft in de hand.
  • Te weinig oefenrondes: pas na een paar keer herlezen komt de vloeiendheid; plan minstens drie oefenmomenten.
  • Streven naar perfectie: het gaat om betrokkenheid en plezier, niet om een foutloze voorstelling.

Makkelijker of moeilijker: Geef zwakkere lezers een kortere rol of laat ze samen met een maatje één rol lezen; sterke lezers kunnen de verteller zijn of zelf een script schrijven.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?