Lezen
Tekstverbindingen: ik – tekst – wereld
Leer leerlingen een verhaal koppelen aan zichzelf, aan andere boeken en aan de grote wereld — en zo dieper te begrijpen wat ze lezen.
Achtergrond
Goede lezers leggen tijdens het lezen verbindingen tussen de tekst en wat ze al weten. Deze strategie onderscheidt drie soorten: tekst-naar-zelf (een link met je eigen leven), tekst-naar-tekst (een link met een ander boek, verhaal of film) en tekst-naar-wereld (een link met gebeurtenissen of thema's in de echte wereld). De strategie wordt vaak toegeschreven aan Ellin Keene en Susan Zimmermann (Mosaic of Thought, 1997). Belangrijk is het verschil tussen een oppervlakkige verbinding ('ik heb ook een hond') en een verbinding die het verhaal beter laat begrijpen ('ik snap waarom ze bang is, want ik voelde me ook zo toen…').
Zo doe je het
- 1Leerkracht leest een fragment voor en laat hardop horen welke verbinding bij haar opkomt en welk soort dat is.
- 2Leerkracht legt het verschil uit tussen een oppervlakkige en een diepe verbinding, met een voorbeeld van allebei.
- 3Leerlingen noteren tijdens het lezen op post-its welke verbinding ze maken en of het zelf, tekst of wereld is.
- 4Leerlingen bespreken in tweetallen welke verbindingen hen hielpen het verhaal beter te begrijpen.
- 5Leerlingen kiezen één verbinding om verder uit te werken in een gesprekje of korte schrijfopdracht.
Voorbeelden
- —Bij 'Wonder' (R.J. Palacio) maakt een leerling een tekst-naar-zelf-verbinding ('ik was ook wel eens bang om ergens nieuw binnen te komen') en een tekst-naar-wereld-verbinding met pesten op school in het algemeen.
- —Bij 'Het Achterhuis' (Anne Frank) leggen leerlingen een tekst-naar-wereld-verbinding met de Tweede Wereldoorlog of met actuele situaties waarin mensen moeten onderduiken, en eventueel een tekst-naar-tekst-verbinding met een andere oorlogsroman die ze kennen.
- —Bij 'Harry Potter en de Steen der Wijzen' (J.K. Rowling) maakt een leerling een tekst-naar-tekst-verbinding met een ander fantasyboek met een 'gekozen held', en een tekst-naar-zelf-verbinding met het gevoel om ergens nieuw en onzeker te beginnen.
Tip: Laat leerlingen kleur-post-its gebruiken (één kleur per soort verbinding), zodat ze zien welke soort ze het vaakst maken.
Werkblad
Mijn tekstverbindingen
Noteer tijdens het lezen minstens één verbinding per soort — het hoeft niet in deze volgorde.
Wat las je op dat moment?
een korte omschrijving van de scène of het stukje tekst
Tekst → Zelf: waar in jouw eigen leven doet dit je aan denken?
een ervaring, gevoel of persoon uit je eigen leven
Tekst → Tekst: aan welk ander boek, verhaal of film doet dit je denken?
en waaróm doet het je daaraan denken
Tekst → Wereld: waar in de echte wereld (nu of vroeger) doet dit je aan denken?
een gebeurtenis, plek of thema uit het nieuws of de geschiedenis
Welke van jouw drie verbindingen hielp je het meest om het verhaal te snappen? Waarom?
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?