Bespreken

Stil schrijfgesprek over een boek

De hele klas praat tegelijk over een boek zonder een woord te zeggen: met stiften op grote vellen of een muur.

groep 5-8 25-40 min

Achtergrond

Een stil schrijfgesprek (Chalk Talk, ook wel graffitidiscussie) is een denkroutine van Project Zero van Harvard, oorspronkelijk van Hilton Smith van de Foxfire Fund: leerlingen reageren schriftelijk en in stilte op een vraag en op elkaars aantekeningen. Een leraar van High Tech High gebruikte het als 'graffitidiscussie' bij het klassenleesboek, omdat in gewone klassengesprekken steeds dezelfde mondige leerlingen het woord voerden. In de stille versie doet iedereen tegelijk mee, kunnen leerlingen hun eigen gedachte afmaken zonder onderbroken te worden, en nemen stillere leerlingen meer risico. Spreek vooraf duidelijke afspraken af: stil blijven, durven, op elkaar voortbouwen, iedereen schrijft minstens één keer. Lange stiltes zijn normaal; wacht ruim voordat je stopt.

Vooraf: Bedenk drie tot vijf open vragen of kies citaten en schrijf ze op vellen (15-20 minuten).

Zo doe je het

1De leerkracht schrijft op grote vellen papier (of op het bord) een vraag over het boek, bijvoorbeeld 'Is de hoofdpersoon een held?' of een citaat.
2De leerkracht spreekt de afspraken af: 'We laten onze stiften praten. Je mag niet praten. Bouw voort op wat anderen schrijven. Iedereen schrijft minstens één keer.'
3De leerkracht legt de soorten bijdragen uit: een vraag, een antwoord, een verbinding, een stukje uit het boek, en leerlingen zetten er een letter of teken bij.
4Leerlingen lopen in stilte langs de vellen, lezen wat er staat en schrijven hun reactie erbij, met pijlen naar de opmerking waarop ze reageren.
5De leerkracht loopt mee, schrijft zelf ook vragen en moedigt stille leerlingen aan door hun opmerking met een pijl te beantwoorden.
6Als het stil valt, wacht de leerkracht even en leest dan een sterke vraag van een leerling hardop voor om nieuwe reacties uit te lokken.
7Na afloop lopen leerlingen nog één ronde langs alle vellen en zetten een sterretje bij de opmerking die hun denken het meest veranderde.
8De klas bespreekt hardop: 'Welke draad was het interessantst? Waar waren we het niet over eens?'

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

“Is [personage] een held, of niet? Schrijf waarom.
“Wat zou er gebeurd zijn als [personage] een andere keuze had gemaakt?
“Welke zin uit het boek blijft in je hoofd hangen?
“Ik ben het eens/oneens met wat hierboven staat, omdat ...
“Wat voor vraag zou jij de schrijver over dit hoofdstuk willen stellen?

Voorbeelden

—Groep 5, 25 leerlingen, 25 minuten: na het voorlezen van een prentenboek over een dier dat anders is dan de anderen, liggen er vier vellen met de vraag 'Moet je je aanpassen om vrienden te hebben?' Kinderen schrijven korte zinnen als 'Nee, want ...' en tekenen pijlen naar elkaars zinnen.
—Groep 8, 30 leerlingen, 40 minuten: halverwege het klassenleesboek staan vijf vragen op vellen verspreid door het lokaal. Een stille leerling schrijft een vraag die door tien klasgenoten beantwoord wordt; in het nagesprek is dat de draad die de klas het interessantst vindt.

Benodigdheden

grote vellen papier of whiteboard
stiften in verschillende kleuren
de vragen of citaten over het boek

Tip: Schrijf zelf ook mee, en reageer vooral op bijdragen van stille leerlingen; dat zet de toon.

Let op

Leerlingen beginnen toch te praten of te lachen: herhaal de stilteregel en schrijf zelf zichtbaar mee.
Bijdragen blijven losse meningen zonder reactie op elkaar: vraag expliciet om pijlen en reacties op anderen.

Makkelijker of moeilijker: Jonge leerlingen mogen tekenen of met een paar woorden reageren. Oudere leerlingen moeten bij elke bewering een bladzijde of citaat noemen.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?