Direct naar de inhoud

Bespreken

Boekpuzzel in expertgroepen

Iedereen wordt even expert op één stukje van het boek en moet het daarna aan de rest doorgeven — zonder samenwerking komt niemand aan de volledige puzzel.

groep 6-8 45-60 minuten

Achtergrond

Deze werkvorm is gebaseerd op de jigsaw-methode, in de jaren zeventig ontwikkeld door sociaal psycholoog Elliot Aronson. Leerlingen zitten in een thuisgroep, worden vervolgens 'expert' op één onderdeel in een expertgroep met leerlingen uit andere thuisgroepen die hetzelfde onderdeel kregen, en keren daarna terug om hun thuisgroep te onderwijzen. Elk groepslid heeft zo een puzzelstukje dat de anderen nodig hebben. Bronnen als ReadWriteThink en AdLit noemen als opbrengst beter begrip, samenwerking en betere luister- en communicatievaardigheden, en raden thuisgroepen van drie tot vijf leerlingen van verschillend niveau aan. Bij een boekgesprek kun je het boek opdelen in aspecten (personages, plaats en tijd, thema, spanningsopbouw) of in delen van een informatief boek. Belangrijk is dat leerlingen al wat ervaring hebben met samenwerken in kleine groepjes, en dat de leerkracht rondloopt en problemen zo veel mogelijk teruglegt bij de groep.

Vooraf: Verdeel het boek in vier aspecten, maak opdrachtkaarten per aspect en stel thuisgroepen samen (ongeveer 30-45 minuten). Zorg dat alle leerlingen het boek gelezen of gehoord hebben, of dat elke expertgroep de benodigde stukken heeft.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht verdeelt het boek in vier aspecten (bijvoorbeeld: hoofdpersonen, plaats en tijd, belangrijkste thema, spanningsopbouw) en maakt thuisgroepen van vier met gemengde niveaus.
  2. 2Elke leerling in de thuisgroep krijgt één aspect en een opdrachtkaart met vragen over dat aspect.
  3. 3Leerlingen met hetzelfde aspect uit verschillende thuisgroepen vormen een expertgroep.
  4. 4In de expertgroep zoeken leerlingen samen stukjes in het boek die bij hun aspect horen en noteren de belangrijkste punten.
  5. 5De expertgroep bespreekt: 'Hoe leggen we dit straks in twee minuten uit aan onze thuisgroep?'
  6. 6Leerlingen gaan terug naar hun thuisgroep en leggen om de beurt hun aspect uit; de anderen stellen vragen en maken aantekeningen.
  7. 7De thuisgroep maakt een gezamenlijke opdracht die alle vier de aspecten nodig heeft, zoals een korte boekbespreking of poster.
  8. 8Leerkracht loopt rond, luistert en sluit af met een korte klassikale nabespreking: wat leerde je van een ander dat je zelf niet had gezien?

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Expert hoofdpersonen: hoe is de hoofdpersoon, en verandert hij in het boek?
  • “Expert plaats en tijd: waar en wanneer speelt het, en maakt dat uit voor het verhaal?
  • “Expert thema: waar gaat het boek eigenlijk over, onder het verhaal?
  • “Expert spanning: waar wordt het spannend, en hoe bouwt de schrijver dat op?
  • “Kun je een stukje uit het boek aanwijzen als bewijs?
  • “Wat moet je thuisgroep echt weten over jouw onderdeel?

Voorbeelden

  • —Groep 7, 28 leerlingen, 50 minuten, bij Harry Potter en de Steen der Wijzen: expertgroepen over Harry en zijn vrienden, Zweinstein als plek, het thema vriendschap en moed, en de opbouw naar het einde. In de thuisgroep vertelt de 'plaats'-expert: 'Zweinstein voelt als een thuis voor Harry, anders dan bij zijn oom en tante.' De poster combineert de vier stukjes.
  • —Groep 8, 30 leerlingen, 60 minuten, bij een informatief boek over de Tweede Wereldoorlog: expertgroepen over belangrijke personen, de tijdlijn, het dagelijks leven en ooggetuigenverhalen. In de thuisgroep blijkt dat de tijdlijn-expert de anderen helpt hun stukjes op volgorde te zetten.

Benodigdheden

  • Exemplaren van het boek of de relevante hoofdstukken
  • Opdrachtkaarten per aspect
  • Posterpapier

Tip: Laat de eindopdracht echt alle vier de stukjes nodig hebben; dan merken leerlingen dat ze elkaar nodig hebben.

Let op

  • Een zwakke lezer staat alleen met een moeilijk aspect; geef in de expertgroep tijd om samen voor te bereiden, of geef hem een overzichtelijk aspect.
  • Experts lezen hun aantekeningen alleen voor; laat ze een kernzin en een bewijsstukje kiezen.
  • Groepen hebben geen ervaring met samenwerken; oefen eerst kortere samenwerkingsvormen.

Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: drie aspecten en kant-en-klare vragen per aspect. Moeilijker: experts bedenken zelf een vraag waarmee ze checken of de thuisgroep hun stuk begreep.

Werkblad

Expertblad

Vul dit blad in tijdens het werken in je expertgroep, zodat je straks je thuisgroep goed kunt uitleggen wat je hebt ontdekt.

Mijn aspect van het boek

bijv. personages, setting, thema, spanningsopbouw

Wat ontdekten we hierover in het boek?

Bewijsplaats(en) in de tekst

citaat of paginaverwijzing

Hoe leg ik dit in één minuut uit aan mijn thuisgroep?

Vraag die ik verwacht van mijn thuisgroep

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?