Bespreken
De vraag die ik zelf niet kan beantwoorden
Een gespreksleider die het antwoord écht niet weet — daardoor wordt zoeken naar de betekenis van het boek een gezamenlijk avontuur.
Achtergrond
Deze werkvorm is gebaseerd op Shared Inquiry, de gespreksmethode van de Amerikaanse Great Books Foundation (bekend van het Junior Great Books-programma). De gespreksleider opent met een open vraag naar de betekenis van de tekst en stelt daarna vervolgvragen om deelnemers hun ideeën te laten ontwikkelen en met de tekst te onderbouwen. De kern van deze werkvorm: kies een interpretatievraag waarover je als leerkracht zelf oprecht twijfelt, zodat je echt meedenkt in plaats van naar een goed antwoord toe te werken. Dat maakt leerlingen duidelijk dat hun eigen, goed onderbouwde lezing ertoe doet. Doorvragen met 'Waar in het boek zie je dat?' houdt het gesprek dicht bij de tekst. Let op het verschil tussen feitelijke vragen (het antwoord staat er), interpretatievragen (de tekst laat meerdere lezingen toe) en evaluatieve vragen (wat vind jij ervan); dit gesprek draait om de middelste soort.
Vooraf: Lees de tekst twee keer, zoek een moment van echte twijfel en schrijf één openingsvraag en twee vervolgvragen. Reken op 30-45 minuten.
Zo doe je het
- 1Leerkracht leest het boek of hoofdstuk vooraf (liefst twee keer) en zoekt een moment waarover hij of zij zelf echt twijfelt: waarom deed dit personage dit eigenlijk?
- 2Leerkracht formuleert daaruit één interpretatievraag die niet met ja of nee te beantwoorden is en waarop de tekst meerdere lezingen toelaat, plus twee vervolgvragen.
- 3Leerlingen lezen of horen de tekst en schrijven alleen hun eerste antwoord op, met een bladzijdenummer of zin uit de tekst.
- 4Leerkracht opent het gesprek met de vraag en laat leerlingen om de beurt reageren.
- 5Bij elk antwoord vraagt de leerkracht door ('Waar in het boek zie je dat?', 'Hoe past dat bij wat … zei?') in plaats van een eigen mening te geven.
- 6Leerkracht noteert verschillende, ook tegenstrijdige, interpretaties op het bord, zonder een winnaar aan te wijzen.
- 7Leerlingen mogen terugbladeren en een stukje voorlezen om hun lezing te onderbouwen.
- 8Afsluiting: leerlingen schrijven alleen welke interpretatie hen het meest overtuigt en waarom, met een verwijzing naar de tekst.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Waarom denk je dat het personage dit deed?
- “Waar in het boek zie je dat?
- “Kan het ook anders gelezen worden?
- “Hoe past jouw idee bij wat … net zei?
- “Welke zin in de tekst is voor jou het belangrijkste bewijs?
- “Is iemand door het gesprek anders gaan denken?
Voorbeelden
- —Groep 6, 30 leerlingen, 40 min, bij 'Kikker en het vogeltje' van Max Velthuijs: vraag 'Waarom gaan de dieren aan het eind weer spelen, terwijl ze net het vogeltje hebben begraven?' Leerlingen komen met 'Ze zijn het vergeten', 'Ze moeten verder leven' en 'Spelen helpt tegen verdriet'; de leerkracht vraagt bij elk antwoord naar de laatste bladzijden.
- —Groep 8, bij een voorleesboek waarin een kind een geheim lang bewaart: 'Waarom vertelt het personage het geheim juist op dát moment?' Leerlingen wijzen verschillende zinnen aan als bewijs; op het bord komen drie lezingen te staan.
- —Groep 7, in twee groepen: de helft praat, de andere helft noteert welke antwoorden met tekstbewijs komen; daarna wisselen.
Benodigdheden
- de tekst (liefst een exemplaar per tweetal)
- bord
- schrijfpapier
Tip: Kun je je eigen vraag niet beantwoorden zonder te twijfelen, dan is het waarschijnlijk een goede vraag.
Let op
- De vraag is eigenlijk feitelijk (het antwoord staat er gewoon); test of je er zelf twee goede antwoorden op kunt bedenken.
- De leerkracht stuurt toch naar een voorkeursantwoord; houd je eigen interpretatie voor je.
- Het gesprek drijft af naar losse meningen; vraag consequent naar de tekst.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: gebruik een kort prentenboek, lees het twee keer voor en geef zinsstarters. Moeilijker: laat leerlingen zelf in tweetallen interpretatievragen bedenken en laat de klas kiezen welke vraag het gesprek opent.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?