Bespreken

Filosofeerkring bij een prentenboek

Geen goed of fout antwoord, wel een echte grote vraag — de klas denkt hardop samen na, met het boek als vertrekpunt.

groep 3-6 30-40 minuten

Achtergrond

Deze werkvorm is gebaseerd op Philosophy for Children (P4C), een aanpak die is uitgewerkt door filosoof Matthew Lipman en in het Verenigd Koninkrijk wordt verspreid door de erkende onderwijsstichting SAPERE onder de naam 'community of inquiry' (in Nederland bekend als filosoferen met kinderen). Een prentenboek of kort verhaal dient als 'stimulus': eerst delen leerlingen wat hen opviel, dan bedenken ze zelf grote vragen bij het verhaal, vervolgens stemt de groep op de vraag die ze het interessantst vinden, en pas daarna volgt het echte filosofische gesprek. Dit werkt bijzonder goed bij kinderboeken omdat verhalen vaak morele dilemma's of grote thema's (eerlijkheid, angst, anders-zijn) laagdrempelig aansnijden, en de kinderen zelf bepalen welke vraag de moeite waard is om over door te denken — in plaats van de leerkracht die de vraag oplegt.

Zo doe je het

1Lees het prentenboek of korte verhaal voor zonder het meteen te bespreken; laat een korte stilte vallen zodat het boek kan 'landen'.
2Laat leerlingen in tweetallen kort delen wat hen opviel, verwarde of verbaasde aan het verhaal.
3Verzamel klassikaal grote vragen die het verhaal oproept (schrijf ze allemaal op het bord, zonder ze te beoordelen) en laat de klas stemmen op de vraag waar ze het meest over willen nadenken.
4Voer het gesprek in een kring: leerlingen reageren op elkaar (niet alleen op de leerkracht), en jij vraagt door met 'waarom denk je dat?' of 'is er iemand die er anders over denkt?' zonder zelf een mening te geven.
5Sluit af met een korte reflectieronde: is iemands mening tijdens het gesprek veranderd, en zo ja, door welk argument?

Voorbeelden

—Bij 'Het grote boze bos' of vergelijkbaar prentenboek: de klas kiest de vraag 'kun je iemand ooit helemaal niet meer aardig vinden?' als startpunt voor het filosofisch gesprek.
—Bij 'Kikker is kikker' van Max Velthuijs: de gekozen vraag zou kunnen zijn 'moet je altijd jezelf blijven, ook als dat je ongelukkig maakt?'
—Bij 'Het jongetje dat van de wereld hield' of een ander prentenboek over anders-zijn: de klas verdiept zich in de vraag 'wat betekent het om ergens bij te horen?'

Werkblad

Mijn filosofeerblaadje

Gebruik dit blaadje om je eigen vraag en gedachten vast te leggen voordat en tijdens de kring.

Wat viel mij op aan het verhaal?

Mijn eigen grote vraag bij het verhaal

Wat denk ik zelf over de gekozen klassenvraag?

Een argument van een klasgenoot dat mij aan het denken zette

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?