Direct naar de inhoud

Bespreken

Leespraat volgens Aidan Chambers

Praten over een boek zonder de spanning van een verplicht boekverslag.

groep 5-8 20-30 min

Achtergrond

Leespraat is de aanpak van de Britse schrijver en leesbevorderaar Aidan Chambers, beschreven in 'Tell Me' (1993), in het Nederlands 'Vertel eens' en later bewerkt tot 'Leespraat'. Chambers laat kinderen praten over een boek met open, lezersgerichte vragen in drie lagen: basisvragen (wat vond je leuk, niet leuk, moeilijk, zag je patronen), algemene vragen (verwachtingen, vergelijkingen met andere boeken, beleving) en speciale vragen over de opbouw van het verhaal. Er worden geen kennisvragen gesteld en kinderen kunnen niets 'fout' doen; de gespreksleider werkt ook geen vast vragenlijstje af, maar sluit aan bij wat kinderen inbrengen. Een kenmerk is de formulering 'Vertel eens…' in plaats van 'Waarom…', omdat 'waarom' als een toets kan voelen. Stichting Lezen raadt deze aanpak aan omdat praten over boeken leesmotivatie en literaire competentie versterkt. Het gesprek werkt het best als iedereen hetzelfde boek, verhaal of fragment heeft gelezen of gehoord.

Vooraf: Kies een verhaal of boek dat de groep samen kent en lees het zelf. Zet de basisvragen op een kaart of het bord en bereid één of twee algemene vragen voor die bij het boek passen (ongeveer 15 minuten).

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht leest een kort verhaal of prentenboek voor, of laat een groepje hetzelfde boek lezen.
  2. 2Leerlingen zitten in een kring zodat iedereen elkaar ziet.
  3. 3Leerkracht opent met de basisvragen: 'Vertel eens: wat vond je mooi of leuk aan dit verhaal?' Een aantal leerlingen reageert.
  4. 4Daarna: 'Was er iets wat je niet leuk vond?' en 'Was er iets wat je vreemd of moeilijk vond?'
  5. 5Leerkracht noteert de antwoorden kort op het bord in drie kolommen: leuk, niet leuk, vreemd/moeilijk.
  6. 6Leerkracht vraagt: 'Zag je dingen die steeds terugkwamen?' en laat leerlingen verbanden zoeken tussen de antwoorden op het bord.
  7. 7Afhankelijk van het gesprek stelt de leerkracht een algemene vraag: 'Ken je andere verhalen die hierop lijken?' of 'Wat ga je je vrienden over dit boek vertellen?'
  8. 8Leerkracht vat aan het eind samen wat de groep samen ontdekte, zonder een 'juiste' uitleg te geven.

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Vertel eens: wat vond je leuk of mooi aan dit verhaal?
  • “Was er iets wat je niet leuk vond?
  • “Was er iets wat je vreemd, moeilijk of verrassend vond?
  • “Zag je dingen die steeds terugkwamen?
  • “Wat dacht je dat voor soort boek het zou zijn toen je het zag?
  • “Ken je andere boeken of verhalen die hierop lijken?
  • “Wat ga je je vrienden over dit boek vertellen, en wat juist niet?
  • “Ben je verrast door iets wat iemand anders zei?

Voorbeelden

  • —Groep 5, 25 leerlingen, 25 minuten: na het voorlezen van een prentenboek staat op het bord bijvoorbeeld 'leuk: de grappige plaatjes', 'niet leuk: dat het zo snel afliep', 'vreemd: waarom zegt de hoofdpersoon niet gewoon wat hij voelt?'. Bij de patroonvraag zien kinderen dat de hoofdpersoon steeds iets probeert om indruk te maken. Een leerling: 'Hij durft het niet te zeggen, dus doet hij gekke dingen.'
  • —Groep 7, groepje van 6 dat hetzelfde jeugdboek las, 30 minuten: bij 'vreemd' zegt iemand 'Ik snapte niet waarom de moeder bijna niks zegt.' Een ander: 'Misschien omdat ze verdrietig is.' De leerkracht vraagt: 'Vertel eens meer: waar zag je dat?' en twee leerlingen zoeken een stukje op om voor te lezen.

Benodigdheden

  • Voorleesboek of gezamenlijk gelezen boek
  • Bord of flap met drie kolommen

Tip: Gebruik 'Vertel eens…' in plaats van 'Waarom…'; dat nodigt uit tot vertellen in plaats van verantwoorden.

Let op

  • Toch kennisvragen stellen ('Hoe heette de hond?'); dat maakt er een overhoring van.
  • Vragen afwerken als lijstje; laat het gesprek lopen en kies de volgende vraag op basis van wat kinderen zeggen.
  • Zelf de betekenis van het verhaal uitleggen; laat de groep die samen ontdekken.

Makkelijker of moeilijker: Jonge kinderen: alleen de basisvragen bij een prentenboek. Oudere kinderen: ook algemene en speciale vragen, en laat ze antwoorden onderbouwen met een stukje uit het boek.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?