Direct naar de inhoud
Kinderboeken.apponderdeel vanonderwijstools.app

Kiezen

Eerste-hoofdstuk-vrijdag (First Chapter Friday)

Elke week maakt één voorgelezen eerste hoofdstuk leerlingen zo nieuwsgierig dat ze zelf om het boek gaan vragen.

groep 5-8 10-15 min, wekelijks

Achtergrond

First Chapter Friday is een wekelijkse routine waarbij de leerkracht het eerste hoofdstuk van een boek voorleest, en dan stopt. Het doel is niet een boek uitlezen maar leerlingen laten kennismaken met steeds een ander boek, zodat ze weten wat ze hierna willen lezen. Edutopia beschrijft een school waar dit al jaren loopt: leerlingen tekenen of noteren tijdens het luisteren op een eenvoudig 'sketchnote'-blad wat ze vinden, en vragen vaak of ze het boek mogen lenen. Leerkracht Katie McEnaney (From the Mixed-Up Files) laat bij elk boek de kaft en een foto van de schrijver zien, laat geïnteresseerde leerlingen hun naam op een briefje zetten en houdt een wachtlijst bij; leerlingen noteren de titel in hun lijst 'boeken die ik wil lezen'. Kies boeken met een sterk begin of cliffhanger en wissel bewust van genre, vorm, dikte en achtergrond van de hoofdpersonen. Het werkt omdat het de vraag 'ik weet niet wat ik moet lezen' wegneemt en het boek al vertrouwd is als leerlingen het oppakken.

Vooraf: Boek kiezen en het eerste hoofdstuk een keer hardop oefenen, dia maken: ongeveer 20-30 minuten per week.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht kiest een boek met een sterk eerste hoofdstuk en leest het vooraf een keer hardop om te oefenen.
  2. 2Leerkracht laat op het bord de kaft, de titel en de schrijver zien, en eventueel andere boeken van dezelfde schrijver.
  3. 3Leerkracht deelt een eenvoudig blaadje uit: 'Teken of schrijf tijdens het luisteren wat je opvalt. Aan het eind geef je het boek een duim omhoog of omlaag.'
  4. 4Leerkracht leest het eerste hoofdstuk voor met expressie en stopt aan het eind van het hoofdstuk, ook als het net spannend is.
  5. 5Leerlingen geven een duim omhoog of omlaag en twee of drie leerlingen vertellen waarom.
  6. 6Leerlingen die het boek willen lezen, schrijven hun naam op een briefje of op de wachtlijst bij het boek.
  7. 7Iedere leerling die interesse heeft, schrijft de titel in zijn lijst 'boeken die ik wil lezen'.
  8. 8Leerkracht zet het boek zichtbaar op de plank en loot of houdt een wachtlijst bij wie het als eerste mag lenen; wijs ook op de bibliotheek.

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Duim omhoog of omlaag: wil je verder lezen? Waarom?
  • “Wat denk je dat er in hoofdstuk twee gebeurt?
  • “Welk zinnetje bleef bij je hangen?
  • “Aan welk ander boek doet dit je denken?
  • “Voor wie in de klas zou dit een goed boek zijn?

Voorbeelden

  • —Groep 6, 27 leerlingen, 12 min op vrijdagmiddag: de leerkracht leest het eerste hoofdstuk van 'Matilda' (Roald Dahl) voor, waarin Matilda al heel jong in haar eentje naar de bibliotheek gaat. Twaalf leerlingen schrijven hun naam op de wachtlijst. Een leerling zegt: 'Ik heb de film gezien, maar dit is grappiger.'
  • —Groep 7, 25 leerlingen, 15 min: de leerkracht kiest bewust een dichtbundel voor kinderen en leest de eerste drie gedichten voor. Een paar leerlingen die zeiden 'gedichten zijn saai' zetten de bundel toch op hun lijst.
  • —Groep 8, 28 leerlingen, 15 min: na een paar maanden mogen leerlingen zelf een eerste hoofdstuk voorlezen van een boek dat ze aanraden. Een leerling oefent thuis en leest het begin van een spannend avonturenboek; vijf klasgenoten zetten het op hun lijst.

Benodigdheden

  • een boek met een sterk eerste hoofdstuk (liefst meerdere exemplaren)
  • dia met kaft en schrijver
  • eenvoudig luisterblaadje
  • wachtlijst of briefjes

Tip: Houd op een lijst bij welke boeken je al gedaan hebt en wissel bewust af tussen genres, vormen en schrijvers.

Let op

  • Een boek dat traag op gang komt: kies een sterk begin of cliffhanger; je hebt maar één hoofdstuk.
  • Er een opdracht aan hangen: houd het luisteren vrij, anders verdwijnt het plezier.
  • Het boek is daarna niet beschikbaar: zorg voor een wachtlijst en wijs op de bibliotheek.

Makkelijker of moeilijker: Wissel boeken af op dikte en moeilijkheid, zodat ook zwakkere lezers iets vinden; leerlingen die willen, kunnen later zelf een eerste hoofdstuk voorlezen.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?