Bespreken
Denken-Delen-Uitwisselen over een boek
Eerst denkt iedereen zelf na, dan pas klinkt de klas — zo praat niet alleen de drukste leerling over het boek.
Achtergrond
Denken-Delen-Uitwisselen (Think-Pair-Share) is een van de bekendste coöperatieve werkvormen. Hij wordt toegeschreven aan Frank Lyman (1981) en is in Nederland onder meer bekend via het werk over samenwerkend leren van Sebo Ebbens en collega's. De opbouw is steeds hetzelfde: de leerkracht stelt één vraag aan iedereen, leerlingen denken eerst in stilte na, overleggen dan in tweetallen en stellen hun antwoord eventueel bij, en pas daarna worden antwoorden klassikaal gedeeld. De denktijd is kort, meestal één tot drie minuten. Daardoor hoeft niemand onvoorbereid voor de hele klas te reageren en komen ook stillere leerlingen met een doordacht antwoord. Voor een boekgesprek werkt het het best bij open vragen met meer dan één goed antwoord: een mening, een keuze van een personage of een vergelijking met de eigen ervaring. Omdat de vorm snel en herkenbaar is, kun je hem meerdere keren in één gesprek herhalen.
Vooraf: Bedenk twee of drie open vragen bij het boek die op elkaar voortbouwen, en spreek vaste maatjes af (10 minuten).
Zo doe je het
- 1Leerkracht stelt één open vraag over het boek aan de hele klas en schrijft die op het bord: 'Wat vond je het spannendste moment, en waarom?'
- 2Denken: leerkracht zegt 'Denk eerst alleen na. Nog niet praten.' Leerlingen krijgen één à twee minuten en schrijven eventueel een kernwoord op.
- 3Delen: leerlingen vertellen in tweetallen om de beurt hun antwoord. 'Luister naar je maatje en vraag één keer door.'
- 4Tweetallen mogen hun antwoord aanvullen of bijstellen op basis van wat ze van elkaar hoorden.
- 5Uitwisselen: leerkracht vraagt een paar tweetallen (bijvoorbeeld met een namenstokje) hun antwoord te delen; leerlingen mogen ook het antwoord van hun maatje vertellen.
- 6Leerkracht verbindt de antwoorden: 'Drie tweetallen noemden hetzelfde moment, maar met een andere reden.'
- 7Herhaal de ronde met een vervolgvraag die dieper ingaat op het boek.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Wat vond je het spannendste (of mooiste) moment, en waarom?
- “Wat zou jij gedaan hebben als je de hoofdpersoon was?
- “Welk personage zou je willen ontmoeten, en wat zou je vragen?
- “Vind je dat het boek goed afliep? Waarom wel of niet?
- “Mijn maatje zei … en daardoor denk ik nu …
- “Waar doet dit boek je aan denken?
Voorbeelden
- —Groep 4, 24 leerlingen, 10 minuten na het voorlezen van een prentenboek: 'Wat zou jij gedaan hebben als je de hoofdpersoon was?' Na een minuut denken vertellen tweetallen elkaar hun idee. Een leerling deelt het antwoord van haar maatje: 'Hij zou het aan zijn moeder vertellen, en dat vond ik ook slim.'
- —Groep 7, 28 leerlingen, 15 minuten bij het voorleesboek: eerste vraag 'Vond je dat de hoofdpersoon eerlijk was tegen zijn vriend?' Na het delen verbindt de leerkracht: 'De helft zegt ja, de helft nee.' Vervolgvraag: 'Wanneer is niet alles vertellen toch eerlijk?' De tweede ronde levert een veel dieper gesprek op.
Benodigdheden
- Bord
- Eventueel namenstokjes en kladpapier
Tip: Laat leerlingen soms het antwoord van hun maatje delen in plaats van hun eigen; dat dwingt tot echt luisteren.
Let op
- De denktijd wordt overgeslagen; houd echt even stilte, anders praten de snelle denkers voor de anderen.
- Gesloten vragen met één goed antwoord; dan valt er weinig te delen.
- Alleen vrijwilligers delen; gebruik namenstokjes of laat leerlingen het antwoord van hun maatje vertellen.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: geef een zinsstarter ('Ik vond … het spannendst, omdat …'). Moeilijker: na het delen in tweetallen eerst nog in viertallen vergelijken voordat klassikaal wordt uitgewisseld.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Werkblad
Denken-Delen-Uitwisselen kaart
Vul de kaart in tijdens de drie stappen van het boekengesprek.
Boek en vraag
Welke vraag stelde de juf of meester?
Denken: mijn eerste gedachte
Ga eerst helemaal alleen na wat jij vindt
Delen: wat zei mijn maatje?
Ons gezamenlijke antwoord
Uitwisselen: wat viel op aan de antwoorden van de klas?
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?