Bespreken
Chambers' Verdiepingsvragen
Til een boekgesprek van 'leuk of niet leuk' naar echte interpretatie met vragen over verwachtingen, verbanden en vergelijkingen.
Achtergrond
Deze werkvorm bouwt voort op de aanpak 'Vertel eens' van de Britse auteur en leesbevorderaar Aidan Chambers (uitgewerkt in zijn boek 'Tell Me: Children, Reading and Talk', 1993). Chambers gaat ervan uit dat kinderen, net als volwassenen, ieder hun eigen beleving bij een boek hebben en goed kunnen verwoorden wat ze leuk of moeilijk vonden en welke patronen ze zien. Na een eerste ronde met de basisvragen (wat vond je leuk, wat niet, wat was moeilijk, welke patronen zag je) volgen algemene vragen die dieper gaan: welke verwachtingen wekte de titel of kaft, aan welke andere boeken of films deed het je denken, welk moment bleef je bij? Chambers' aanpak is geen vragenspel waarin alles kan: de leerkracht regisseert het gesprek, kiest vragen die bij het boek passen en laat zien hoe je met en over boeken praat. Leerlingen ontdekken zo dat een tweede blik nieuwe lagen in een verhaal laat zien.
Vooraf: Lees het boek (of herlees de belangrijkste stukken), kies een of twee verdiepingsvragen en maak eventueel placemats. Reken op 20 minuten.
Zo doe je het
- 1Leerkracht kiest vooraf een of twee verdiepingsvragen die goed bij dit boek passen, bijvoorbeeld over de titel, een vergelijking met een ander boek of het einde.
- 2Begin met een korte ronde basisvragen: 'Wat vond je leuk? Wat niet? Wat vond je moeilijk? Zag je iets wat steeds terugkwam?'
- 3Leerkracht noteert de antwoorden zichtbaar in vier kolommen op het bord.
- 4Leerkracht stelt de eerste verdiepingsvraag; leerlingen krijgen eerst een minuut om alleen iets op te schrijven.
- 5Leerlingen bespreken hun antwoord in groepjes van drie of vier (eventueel met een placemat).
- 6Klassikaal: groepjes delen; leerlingen reageren expliciet op elkaar ('Ik ben het eens/oneens met … omdat …').
- 7Leerkracht vraagt door met 'Hoe weet je dat?' en verwijst terug naar het bord: 'Past dit bij wat we eerst moeilijk vonden?'
- 8Afsluiting: de klas formuleert samen welk nieuw inzicht het gesprek opleverde ten opzichte van de eerste indruk.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Wat dacht je dat het boek zou zijn toen je de titel en de kaft zag? Klopte dat?
- “Aan welk ander boek, welke film of eigen ervaring deed dit verhaal je denken?
- “Welk moment zie je nog voor je? Waarom juist dat moment?
- “Wie vertelt het verhaal? Hoe zou het anders zijn als iemand anders het vertelde?
- “Wat vond je van het einde? Had je het anders gewild?
- “Als je het boek nog een keer las, waar zou je dan op letten?
Voorbeelden
- —Groep 6, 25 min, na het voorlezen van 'Wiplala' van Annie M.G. Schmidt: basisronde, daarna de vraag 'Wat dacht je dat het boek zou zijn toen je de titel hoorde?' Een leerling: 'Ik dacht aan een dier.' Een ander: 'Ik dacht aan een toverspreuk, en dat klopt een beetje, want Wiplala tovert.'
- —Groep 8, bij 'De brief voor de koning' van Tonke Dragt: de verdiepingsvraag 'Aan welke andere ridderverhalen of films deed dit je denken, en wat is hier anders?' leidt tot een gesprek over Tiuri, die geen ridder wordt op de manier die hij verwachtte.
- —Groep 7, met placemats: groepjes bespreken eerst samen de vraag over het einde, schrijven hun ideeën in de hoeken van de placemat en brengen daarna het meest opvallende idee in.
Benodigdheden
- het boek
- bord met vier kolommen
- eventueel placemats
Tip: Schrijf de basisronde zichtbaar op het bord; de verdiepingsvragen worden sterker als leerlingen terug kunnen kijken naar wat ze eerst zeiden.
Let op
- Alle vragen afwerken als een lijst; kies er een of twee die echt bij dit boek passen.
- De leerkracht geeft zelf de 'goede' lezing; regisseer, maar laat de leerlingen het werk doen.
- Te snel naar de diepte zonder basisronde; leerlingen hebben eerst hun eerste reacties nodig om op voort te bouwen.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: gebruik een prentenboek en alleen de vragen over leuk/niet leuk en het einde. Moeilijker: laat leerlingen zelf kiezen welke verdiepingsvraag ze willen bespreken en laat ze die beantwoorden met een citaat.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?