Bespreken
Hoe Weet Je Dat? — Doorvragen op Tekstbewijs
Eén simpele wedervraag die kinderen leert hun mening over een boek te onderbouwen met bewijs uit de tekst.
Achtergrond
'Hoe weet je dat?' is een korte gesprekstechniek uit de aanpak van Aidan Chambers: als een kind iets over het boek beweert, vraagt de begeleider 'Hoe weet je dat?' of 'Wat in het boek laat dat zien?'. Klassiekers in de klas beschrijft het als een van de manieren waarop Chambers leerlingen leert om vanuit de tekst te redeneren in plaats van 'zomaar wat te roepen', en Stichting Lezen benadrukt dat in Chambers' aanpak de leerkracht het gesprek regisseert. Het werkt omdat leerlingen van een vage indruk ('het was spannend') naar een onderbouwde observatie gaan ('het werd spannend toen de zinnen korter werden'), een basis voor latere literaire argumentatie en tekstbegrip. Omdat de vraag kort en herhaalbaar is, gaan leerlingen hem na een paar keer voordoen ook aan elkaar stellen. Let op de toon: de vraag is nieuwsgierig bedoeld, niet als controle.
Vooraf: Lees het boek en kies een paar momenten waar je zelf een bewering over kunt doen om voor te doen; kopieer het werkblad en maak eventueel vraagkaartjes. Reken op 15 minuten.
Zo doe je het
- 1Leerkracht kondigt aan het begin van een boekgesprek de afspraak aan: 'Bij elke mening mag iemand vragen: hoe weet je dat?'
- 2Leerkracht doet het voor met een eigen bewering: 'Ik denk dat de hoofdpersoon bang is. Hoe weet ik dat? Kijk, hier staat …'
- 3Tijdens het gesprek vraagt de leerkracht bij een mening of observatie: 'Wat in het boek laat dat zien?'
- 4De leerling zoekt de bladzijde, zin of afbeelding op en leest of wijst het aan.
- 5Leerkracht vraagt de klas: 'Kan die zin ook nog iets anders betekenen?'
- 6Leerkracht moedigt leerlingen aan de vraag zelf aan elkaar te stellen; wie dat doet, krijgt een compliment.
- 7Leerlingen vullen bij een of twee meningen het werkblad 'Bewijs uit het boek' in.
- 8Afsluiting: leerkracht benoemt hardop dat een mening met bewijs sterker is dan een mening zonder, en hangt de vraag als poster op.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Hoe weet je dat?
- “Wat in het boek laat dat zien?
- “Op welke bladzijde staat dat?
- “Kan die zin ook iets anders betekenen?
- “Is er nog een plek in het boek die dat laat zien?
- “Ik denk … omdat er staat …
Voorbeelden
- —Groep 4, 10 min, bij 'Kikker en het vogeltje' van Max Velthuijs: een leerling zegt 'Het is een verdrietig boek.' 'Hoe weet je dat?' Ze wijst de bladzijde aan waarop de dieren het vogeltje vinden dat niet meer beweegt, en een ander kind wijst de bladzijde aan waarop ze het vogeltje begraven.
- —Groep 6, bij 'Wiplala' van Annie M.G. Schmidt: een leerling zegt 'Wiplala is eigenlijk best gevaarlijk.' Na 'Hoe weet je dat?' noemt hij dat Wiplala meneer Blom en de kinderen klein tovert en dat niet zomaar terug kan draaien.
- —Groep 8, in leesgroepjes: elk groepje heeft een kaartje 'Hoe weet je dat?' op tafel; wie het kaartje opsteekt, mag die vraag stellen. De leerkracht telt aan het eind hoe vaak leerlingen dat zelf deden.
Benodigdheden
- het boek
- werkblad 'Bewijs uit het boek'
- eventueel vraagkaartjes
Tip: Hang 'Hoe weet je dat?' als poster in de klas; na een paar weken hoor je leerlingen het aan elkaar vragen.
Let op
- De vraag klinkt als een verhoor; stel hem nieuwsgierig en reageer positief op elk gevonden bewijs.
- Alleen de leerkracht stelt de vraag; geef leerlingen het kaartje en de opdracht om hem aan elkaar te stellen.
- Leerlingen voelen zich afgewezen als ze geen bewijs vinden; laat de klas samen zoeken.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: gebruik een prentenboek, zodat leerlingen een plaatje kunnen aanwijzen als bewijs. Moeilijker: vraag naar twee bewijsplaatsen of naar bewijs dat een mening juist tegenspreekt.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Werkblad
Bewijs uit het Boek
Schrijf eerst je mening op, en zoek daarna het bewijs in het boek dat die mening ondersteunt.
Mijn mening of observatie over het boek
Bladzijde of fragment als bewijs
Schrijf op waar in het boek je dit vond, of schrijf de zin over
Wat zegt deze tekst precies, en waarom is dit bewijs?
Zou iemand anders het hiermee oneens kunnen zijn? Waarom (niet)?
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?