Direct naar de inhoud
Kinderboeken.apponderdeel vanonderwijstools.app

Lezen

Breinfilm: tekenen wat je ziet tijdens het lezen

Leerlingen leren bewust beelden maken bij een tekst, waardoor ze het verhaal beter begrijpen en onthouden.

groep 3-8 20-30 min

Achtergrond

Goede lezers maken tijdens het lezen een film in hun hoofd, maar niet alle kinderen doen dat vanzelf. Edutopia (Donna Wilson en Marcus Conyers) beschrijft hoe je dit 'breinfilm' maken expliciet aanleert met een voorleestekst vol zintuiglijke taal, en verwijst naar Paivio's duale-coderingstheorie: wie woorden én beelden gebruikt, begrijpt en onthoudt beter. ReadWriteThink werkt dit uit in de werkvorm 'sketch-to-stretch': leerlingen luisteren naar een verhaal, maken een snelle schets van wat ze zien en bespreken daarna in groepjes elkaars tekeningen, waarbij de tekenaar zijn eigen uitleg pas geeft als de anderen hebben verteld wat zij erin zien. Zo ontdekken ze dat dezelfde tekst verschillende beelden oproept. Belangrijk: het gaat om snelle schetsen, niet om mooie tekeningen, en om het gesprek over wat de tekst betekent.

Vooraf: Fragment kiezen, stopmomenten markeren en twee of drie moeilijke woorden voorbereiden: ongeveer 15 minuten.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht kiest een tekstfragment met veel beschrijving (plaats, weer, geluiden, gevoelens) en legt moeilijke woorden vooraf uit.
  2. 2Leerkracht vraagt: 'Wat is het verschil tussen een film van een boek en het boek zelf?' en legt uit: 'Bij lezen maak je zelf de film, in je hoofd.'
  3. 3Leerkracht leest voor met expressie; leerlingen sluiten hun ogen of kijken naar het raam en stellen zich de plek, de personen en wat er gebeurt voor.
  4. 4Leerkracht stopt halverwege: 'Wat zie je? Wat hoor je? Wat ruik je?' Twee of drie leerlingen vertellen.
  5. 5Leerkracht leest verder; leerlingen maken in drie minuten een snelle schets van één moment uit hun breinfilm (geen kleur, geen gum).
  6. 6In groepjes van drie laat iedere leerling om beurten zijn schets zien; de anderen vertellen eerst wat zij zien en pas daarna legt de tekenaar uit wat hij bedoelde.
  7. 7Leerkracht vraagt klassikaal: 'Welke woorden uit de tekst zorgden voor jouw beeld?' en leest die stukjes nog eens voor.
  8. 8Afsluiting: 'Als een stuk moeilijk voor te stellen is, wat kun je dan doen?' (teruglezen, woorden opzoeken).

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Wat zie je in je hoofd? Waar zijn ze? Hoe ziet het eruit?
  • “Wat hoor, ruik of voel je in deze scène?
  • “Welke woorden uit de tekst hielpen je om dit te zien?
  • “Wat ziet jouw groepje in deze schets? Klopt dat met wat jij bedoelde?
  • “Was er een stuk dat je je niet goed kon voorstellen? Wat kun je dan doen?

Voorbeelden

  • —Groep 3, 23 leerlingen, 20 min: de leerkracht leest een prentenboek zonder de prenten te laten zien; de kinderen tekenen tijdens het luisteren hoe het huis van de hoofdpersoon eruitziet. Daarna laat ze de echte prenten zien en vergelijken de kinderen: 'Ik had het huis rood getekend, maar het is groen!'
  • —Groep 5, 26 leerlingen, 25 min: bij een spannend fragment uit het voorleesboek over een nacht in het bos schetsen leerlingen één moment. In de groepjes blijkt dat de een een donkere open plek tekende en de ander een smal pad; ze zoeken samen in de tekst welke woorden daarover gaan.
  • —Groep 8, 27 leerlingen, 30 min: leerlingen maken bij een gedicht een schets in drie vakjes (begin, midden, eind). In de nabespreking blijkt dat het woord 'grauw' bij iedereen een ander beeld gaf.

Benodigdheden

  • voorleestekst met veel beschrijving
  • schetspapier of een blad met lege vakken
  • potloden

Tip: Gebruik de vraag 'Wat zie je in je hoofd?' daarna ook tijdens het gewone voorlezen; zo wordt beelden maken een gewoonte.

Let op

  • Leerlingen gaan mooi tekenen en verliezen de tijd: geef een strakke tijd en zeg dat schetsen 'krabbels' mogen zijn.
  • Alleen tekenen zonder gesprek: het bespreken van verschillende beelden en de woorden die ze opriepen is de kern.
  • Een tekst zonder beschrijving: kies een fragment met zintuiglijke taal, anders valt er weinig te zien.

Makkelijker of moeilijker: Leerlingen die niet graag tekenen mogen ook in steekwoorden of met pijlen hun beeld vastleggen; anderstalige leerlingen hebben baat bij een paar woorden met plaatjes vooraf.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?