Direct naar de inhoud
Kinderboeken.apponderdeel vanonderwijstools.app

Kiezen

BOOKMATCH: negen vragen voor een boek dat bij je past

Leerlingen leren met negen eenvoudige vragen zelf beoordelen of een boek bij hen past, en ontdekken zo hun eigen leesvoorkeur.

groep 6-8 4-6 lessen van 30-45 min

Achtergrond

BOOKMATCH is ontwikkeld door Linda Wedwick en Jessica Wutz en beschreven in The Reading Teacher (2005) en een boek van de International Reading Association (2008). De letters staan voor negen criteria: lengte van het boek (Book length), gewone taal (Ordinary language), opbouw (Organization), voorkennis (Knowledge prior to book), hanteerbare tekst (Manageable text), aantrekkingskracht van het genre (Appeal to genre), geschiktheid van het onderwerp (Topic appropriateness), verbinding (Connection) en grote interesse (High interest). Bij elk criterium hoort een vraag die leerlingen zichzelf stellen, zoals 'Begrijp ik de meeste woorden?' en 'Voel ik me goed bij dit onderwerp?' ReadWriteThink beschrijft een reeks lessen waarin de leerkracht de criteria in drie delen introduceert en met voorbeeldboeken voordoet. Belangrijk inzicht uit de bronnen: geen enkel criterium is op zichzelf beslissend; een spannend onderwerp helpt niet als de tekst veel te moeilijk is. Het verschil met de vijfvingertest is dat BOOKMATCH naast moeilijkheid ook interesse, genre, opbouw en persoonlijke klik meeweegt.

Vooraf: Poster en invulblad vertalen en maken, voorbeeldboeken kiezen en per criterium bedenken wat je hardop gaat zeggen: ongeveer 45-60 minuten eenmalig.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht start met de vraag: 'Wat is voor jou een boek dat precies goed past?' en noteert de antwoorden op een groot vel.
  2. 2Leerlingen kiezen een boek zoals ze dat altijd doen en lezen er tien minuten in; daarna bespreken ze of het een goede keuze was.
  3. 3Leerkracht introduceert de poster en doet met twee of drie boeken uit de klassenbibliotheek de eerste vier vragen voor (lengte, taal, opbouw, voorkennis).
  4. 4Leerlingen kiezen een nieuw boek met die vier vragen en lezen erin.
  5. 5In een volgende les doet de leerkracht de volgende drie vragen voor (begrijp ik de woorden, genre, onderwerp), liefst met informatieve boeken, strips en gedichten erbij.
  6. 6In de derde les volgen de laatste twee vragen (verbinding en interesse); leerlingen schrijven daarna een korte aanbeveling voor een klasgenoot.
  7. 7Leerlingen gebruiken een invulblad met de negen vragen bij het kiezen van een nieuw boek en beslissen: past het of niet? Zo niet, dan kiezen ze opnieuw.
  8. 8Leerkracht bespreekt in korte gesprekjes tijdens het vrij lezen hoe de keuze uitpakte; het invulblad valt weg zodra leerlingen zelfstandig goed kiezen.

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Is dit boek te lang of te kort voor de tijd die ik heb?
  • “Is de taal gewoon, of juist bijzonder en speels? Wat vind ik fijn?
  • “Snap ik hoe het boek is opgebouwd (hoofdstukken, plaatjes, kopjes)?
  • “Wat weet ik al over dit boek, deze schrijver of dit onderwerp?
  • “Begrijp ik de meeste woorden op een willekeurige bladzijde?
  • “Welk genre is dit? Lees ik dat graag?
  • “Voel ik me goed bij dit onderwerp? Ben ik er klaar voor?
  • “Herken ik iets van mezelf, van een ander boek of van de wereld? Wil ik het écht lezen?

Voorbeelden

  • —Groep 6, 26 leerlingen, eerste les 40 min: een leerling vertelt dat ze altijd een boek kiest om de kaft. Na het lezen merkt ze dat het boek te moeilijk was. De leerkracht laat met drie voorbeeldboeken zien hoe je lengte, taal, opbouw en voorkennis bekijkt; de leerling kiest daarna een dunner boek over een onderwerp dat ze kent.
  • —Groep 7, 28 leerlingen, 35 min: bij de vragen over genre en onderwerp legt de leerkracht een informatief boek, een strip en een dichtbundel neer. Een jongen die alleen voetbalboeken leest, merkt dat een informatief boek over sportrecords ook 'groot interesse' scoort.
  • —Groep 8, 25 leerlingen, 30 min: leerlingen vullen het invulblad in voor een boek dat ze willen gaan lezen. Een leerling scoort hoog op interesse maar laag op 'begrijp ik de woorden' en besluit het boek op haar wil-ik-lezen-lijst te zetten voor later.

Benodigdheden

  • BOOKMATCH-poster (vertaald)
  • invulblad met de negen vragen
  • gevarieerde klassenbibliotheek met genres en vormen
  • drie voorbeeldboeken om voor te doen

Tip: Hang de poster bij de klassenbibliotheek, zodat leerlingen er tijdens het kiezen vanzelf naar kijken.

Let op

  • Alle negen vragen in één keer: verdeel ze over meerdere lessen.
  • Het invulblad wordt een verplicht formulier bij elk boek: gebruik het als steiger en laat het los zodra leerlingen zelf goed kiezen.
  • Eén criterium wordt doorslaggevend: benadruk dat het om de combinatie gaat.

Makkelijker of moeilijker: Start met de jongste of zwakkere lezers met minder vragen (bijvoorbeeld lengte, woorden, interesse); sterke lezers kunnen de vragen gebruiken om een aanbeveling voor een klasgenoot te schrijven.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?