Promoten
Boekruggedichten
Leerlingen stapelen boeken zo dat de titels op de rug samen een gedicht vormen, en ontdekken al zoekend boeken die ze nog niet kenden.
Achtergrond
Een boekruggedicht (book spine poem) is een vorm van 'gevonden poëzie': je zet een paar boeken op elkaar zodat de titels op de ruggen, van boven naar beneden gelezen, een gedichtje opleveren. Het idee is afgeleid van het werk van kunstenaar Nina Katchadourian, die boeken sorteerde tot zinnen, en wordt door schoolbibliothecarissen veel gebruikt rond poëziemaanden. Het werkt als boekpromotie omdat leerlingen langs echte kasten moeten struinen en titels hardop lezen; bibliothecarissen merken dat ze daarbij vanzelf boeken tegenkomen die ze willen lenen. Wijs leerlingen erop dat het om de woorden van de titel gaat, niet om de inhoud van het boek: wie op onderwerp zoekt, loopt vast. Laat de gedichten fotograferen en voorlezen, en zet de stapels daarna in de kijker.
Vooraf: Maak zelf één boekruggedicht als voorbeeld en fotografeer het (15 minuten). Spreek met de bibliotheek af dat leerlingen boeken mogen stapelen en hoe ze terug moeten.
Zo doe je het
- 1De leerkracht toont één of twee voorbeeldstapels en leest ze voor: 'Kijk, deze titels samen vormen een gedicht.'
- 2De leerkracht vertelt hoe hij of zij zelf een gedicht vond: bij een plank beginnen, een titel die opvalt als startpunt nemen, daarna titels zoeken die erbij passen.
- 3Samen zetten jullie de stappen op het bord: kies een plank – zoek een starttitel – zoek titels die erbij passen – schuif tot het klinkt – lees voor – zet terug.
- 4Leerlingen werken alleen of in tweetallen bij de kast; ze noteren eerst titels op papier in plaats van alle boeken eruit te trekken.
- 5Ze pakken drie tot zes boeken, stapelen ze en schuiven met de volgorde tot het gedicht goed klinkt bij hardop lezen.
- 6Elk tweetal fotografeert de stapel met de ruggen goed leesbaar en leest het gedicht één keer hardop in.
- 7In de kring lezen enkele tweetallen hun gedicht voor; de klas raadt welke titel het startpunt was.
- 8Leerlingen kiezen uit hun stapel één boek dat ze echt willen lezen en zetten de rest terug op de juiste plek.
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Welke titel springt eruit als je langs de plank loopt?
- “Welke andere titel past qua klank of betekenis bij je eerste titel?
- “Lees je stapel hardop: klinkt het als een zin of een gedicht? Wat als je de volgorde omdraait?
- “Welke titel wil je weglaten omdat hij niet past?
- “Welk boek uit je stapel had je nog nooit gezien, en wil je dat nu lezen?
Voorbeelden
- —Groep 4, 26 leerlingen, 45 minuten in de schoolbibliotheek: tweetallen maken een gedicht van drie prentenboeken. Een tweetal legt 'Raad eens hoeveel ik van je hou' op 'Kikker is verliefd' en leest het als een korte liefdesvraag; ze lenen daarna allebei een ander Kikker-boek.
- —Groep 8, 30 leerlingen, 60 minuten: leerlingen maken een gedicht van minimaal vier titels rond een zelfgekozen gevoel, zoals spanning of heimwee. De foto's komen met de titels erbij op een poster 'Gevonden gedichten' bij de kast.
Benodigdheden
- een kast of bak met veel verschillende boeken
- papier en potlood
- tablet voor foto en geluidsopname
Tip: Laat leerlingen hun gedicht hardop inspreken; voorgelezen klinken de titels pas echt als poëzie.
Let op
- Leerlingen zoeken op onderwerp in plaats van op de woorden van de titel: benadruk dat alleen de titel telt.
- Leerlingen dwalen rond zonder begin: laat ze bij één plank beginnen en eerst één starttitel kiezen.
- Na afloop staat de bibliotheek op zijn kop: laat elk tweetal de eigen boeken terugzetten voordat de foto's worden gedeeld.
Makkelijker of moeilijker: Geef jonge of vastlopende leerlingen een vaste plank of een bak met twintig boeken om uit te kiezen. Sterke leerlingen krijgen een opdracht, bijvoorbeeld een gedicht met een bepaalde stemming of een rijm.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?