Kiezen
Boekenbingo
Leerlingen buiten hun eigen leescomfortzone laten stappen, spelenderwijs.
Achtergrond
Een boekenbingo (of leesbingo) is een kaart met vakjes die elk een soort boek of leesuitdaging beschrijven, zoals 'een grappig boek', 'een boek over dieren' of 'een boek dat vertaald is'. Wie een boek leest dat bij een vakje past, kruist het af; een volle rij of kaart is bingo. De vorm wordt in Nederlandse lesmaterialen (onder andere van Malmberg en Onderwijs van Morgen) en door leerkrachten elders gebruikt om kinderen een periode lang te laten lezen. De kracht zit in de vakjes: ze sturen leerlingen zachtjes naar genres, vormen en onderwerpen die ze zelf niet zouden kiezen, terwijl ze binnen een vakje wel vrij blijven kiezen. Let erop dat de vakjes haalbaar en gevarieerd zijn, dat er een leeg vakje is dat leerlingen zelf invullen, en dat het delen van ontdekkingen belangrijker is dan het afvinken.
Vooraf: Ontwerp de kaart (of pas een bestaande aan) en controleer of er in de klassen- of schoolbibliotheek voor elk vakje genoeg boeken zijn. Reken op 30 minuten, plus kopiëren.
Zo doe je het
- 1Leerkracht maakt (eventueel samen met de klas) een bingokaart van 4x4 of 5x5 vakjes met verschillende soorten boeken en leesvormen; één vakje blijft leeg.
- 2Leerlingen krijgen de kaart en vullen het lege vakje zelf in met een eigen leesuitdaging.
- 3Leerkracht bespreekt de vakjes: 'Wie weet een voorbeeld van een boek dat hier past?' en wijst op de genrefilters en de klassenbieb.
- 4Leerlingen kiezen hun eerste vakje en zoeken een passend boek; bij twijfel overleggen ze met een klasgenoot of de leerkracht.
- 5Na het lezen kruisen leerlingen het vakje af en schrijven er de titel bij.
- 6Eén keer per week vertellen een paar leerlingen kort welk vakje ze afkruisten en welk boek erbij hoorde.
- 7Wie een rij vol heeft, presenteert in een minuut het meest verrassende boek uit die rij.
- 8Sluit de periode af met een kringgesprek: welk vakje dwong je iets nieuws te proberen, en was dat de moeite waard?
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Bij welk vakje twijfel je, en wat zou je kunnen proberen?
- “Welk boek uit je rij had je zonder bingo nooit gekozen?
- “Ik dacht dat ik dit soort boek niet leuk zou vinden, maar …
- “Welk vakje zou jij aan de kaart toevoegen voor de volgende keer?
- “Aan wie geef je jouw verrassendste boek door?
Voorbeelden
- —Groep 4-5, 4x4-kaart, zes weken: vakjes als 'een boek met een dier als hoofdpersoon', 'een gedichtenbundel', 'lees voor aan een knuffel' en 'een strip'. Een leerling vult het lege vakje in met 'een boek over voetbal'. In de vrijdagkring houdt een leerling de strip omhoog die ze 'eigenlijk voor jongens' vond, en vertelt dat ze nu deel 2 wil.
- —Groep 7, 5x5-kaart, een periode tot de kerstvakantie: vakjes als 'een boek dat vertaald is', 'een boek dat een prijs won', 'een boek dat ouder is dan jij' en 'een informatief boek'. Wie een rij heeft, houdt een minipresentatie; de klas houdt een lijst bij met 'bingotips' die iedereen kan gebruiken.
- —Groep 8, als vakantieopdracht: de kaart gaat mee naar huis met vakjes als 'lees een kwartier buiten' en 'een luisterboek'; na de vakantie vertellen leerlingen in tweetallen over hun volste rij.
Benodigdheden
- bingokaart per leerling
- ruim aanbod boeken in verschillende genres
- gezamenlijke tiplijst
Tip: Laat leerlingen per vakje één titel als tip op een gezamenlijke lijst zetten; zo helpt de kaart van de een de ander.
Let op
- Vakjes die voor een deel van de klas onhaalbaar zijn (bijvoorbeeld 'een boek van 300 bladzijden'); kies uitdagingen die over soort en vorm gaan, niet over dikte.
- Het wordt een afvinkwedstrijd; leg de nadruk op vertellen over ontdekkingen, niet op wie het eerst bingo heeft.
Makkelijker of moeilijker: Maak voor jongere of minder sterke lezers een kleinere kaart (3x3) en tel ook samen lezen of luisterboeken mee. Voor sterke lezers kun je vakjes toevoegen als 'een boek uit een genre dat je nog nooit las' of 'een klassieker'.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?