Bespreken
Bewaar het laatste woord
Eén zin uit het boek, stil gekozen — en pas als iedereen erop gereageerd heeft, mag de kiezer zelf uitleggen waarom.
Achtergrond
Save the Last Word for Me is een protocol dat is ontwikkeld binnen de National School Reform Faculty (NSRF), een Amerikaanse organisatie die gratis gespreksprotocollen voor het onderwijs verspreidt. Het draait om een omkering: wie een citaat uitkiest, licht die keuze niet meteen toe, maar laat eerst de anderen erop reageren voordat hij of zij zelf het laatste woord krijgt. Voor een boekengesprek is dit krachtig omdat het de gewoonte doorbreekt dat de kiezer meteen zijn eigen interpretatie oplegt — de rest van de groep moet eerst zelf denken, en de kiezer hoort hoe een zin bij anderen overkomt vóórdat hij zijn eigen reden geeft. Zo ontstaan er vaak meerdere lezingen van dezelfde zin, en leert de klas dat een goede passage op meerdere manieren gelezen kan worden.
Zo doe je het
- 1Laat elke leerling tijdens of na het lezen één zin of kort fragment uit het boek opschrijven dat hem raakte, verraste of aan het denken zette — zonder erbij te schrijven waaróm.
- 2Verdeel de klas in groepjes van vier en wijs een tijdbewaker aan per groepje.
- 3Leerling A leest zijn gekozen zin hardop voor (zonder toelichting); de andere drie krijgen ieder een minuut om te zeggen wat de zin bij hén oproept — leerling A luistert alleen en mag niet reageren.
- 4Pas als alle drie geweest zijn, mag leerling A twee minuten vertellen waarom hij juist déze zin koos — dat is het 'laatste woord'.
- 5Herhaal de ronde voor leerling B, C en D, en sluit klassikaal af: welke zin kwam bij meerdere groepjes terug, en waarom?
Voorbeelden
- —Bij 'Otje' van Annie M.G. Schmidt kiest een leerling de zin waarin Otje besluit haar vader niet te verklikken; de groep raadt eerst waarom die zin ertoe doet, voordat de kiezer het zelf uitlegt.
- —Bij 'Het paradijs' of een ander spannend jeugdboek kiest een leerling de zin vlak voor een plottwist; de reacties van de groep laten zien wie de twist al voelde aankomen.
- —Bij een informatief boek zoals over klimaatverandering kiest een leerling een schokkend feitenzinnetje; de groep bespreekt eerst wat het feit betekent voordat de kiezer vertelt waarom juist dát feit bleef hangen.
Werkblad
Mijn gekozen zin
Schrijf je zin op voordat het gesprek begint — laat de reden nog even leeg.
Titel van het boek
De zin of het fragment dat ik koos
citeer precies, met paginanummer
Wat zeiden de anderen erover?
vul dit pas in tijdens het gesprek
Waarom koos ik juist deze zin?
dit vertel je pas als laatste
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?