Direct naar de inhoud

Bespreken

Bewaar het laatste woord

Eén zin uit het boek, stil gekozen — en pas als iedereen erop gereageerd heeft, mag de kiezer zelf uitleggen waarom.

groep 6-8 20-25 minuten (in groepjes van 4)

Achtergrond

'Save the Last Word for Me' is een gespreksprotocol uit de kring van de National School Reform Faculty (NSRF), dat ook door andere onderwijsorganisaties zoals Learning Forward wordt verspreid. Iedere deelnemer kiest een passage die hem opviel, leest die voor zonder uitleg, en luistert eerst naar wat de anderen erover zeggen; pas daarna krijgt de kiezer zelf 'het laatste woord'. Meestal werk je in groepjes van vier met een tijdbewaker: de anderen krijgen elk ongeveer een minuut, de kiezer daarna ongeveer drie minuten. Die omkering voorkomt dat de kiezer meteen zijn eigen uitleg oplegt en zorgt dat de groep eerst zelf nadenkt. Zo hoort de kiezer hoe een zin bij anderen overkomt, en ontdekt de groep dat een passage op meerdere manieren gelezen kan worden. Voor basisschoolleerlingen werkt het goed met korte citaten en iets kortere beurten. Na alle rondes kan de groep vrij napraten over de tekst en over hoe het gesprek ging.

Vooraf: Leg de regels vast op een kaart per groepje en zorg voor kaartjes en een timer per tijdbewaker (10 minuten). Zorg dat leerlingen vooraf hun zin hebben gekozen.

Zo doe je het

  1. 1Leerkracht legt de regels uit en doet een ronde voor met drie leerlingen: 'Wie de zin kiest, zegt eerst niets over waarom. Die luistert en krijgt aan het eind het laatste woord.'
  2. 2Leerlingen kiezen alleen, tijdens of na het lezen, één zin of kort stukje uit het boek dat hen raakte, verraste of aan het denken zette, en schrijven het op een kaartje. Op de achterkant schrijven ze kort waarom.
  3. 3Leerkracht maakt groepjes van vier en wijst per groepje een tijdbewaker aan.
  4. 4Leerling A leest zijn zin voor, zonder uitleg, en noemt de bladzijde.
  5. 5De andere drie zeggen om de beurt in ongeveer een minuut wat de zin bij hen oproept; leerling A luistert alleen.
  6. 6Leerling A krijgt daarna ongeveer twee à drie minuten voor het laatste woord: waarom koos ik deze zin, en wat vind ik van wat de anderen zeiden?
  7. 7Herhaal voor leerling B, C en D.
  8. 8Klassikaal afsluiten: welke zin kwam in meerdere groepjes terug? Wat was het verschil tussen wat anderen dachten en wat de kiezer bedoelde?

Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken

  • “Kies een zin die je raakte, verraste of aan het denken zette.
  • “Wat roept deze zin bij jou op?
  • “Waarom denk je dat de schrijver deze zin zo opschreef?
  • “Laatste woord: waarom koos jij deze zin?
  • “Wat zei een ander dat je zelf niet had bedacht?
  • “Zag je de zin na het gesprek anders dan ervoor?

Voorbeelden

  • —Groep 6, 28 leerlingen, 25 minuten, na een gezamenlijk voorleesboek: een leerling leest een zin voor waarin de hoofdpersoon zegt dat ze niet meer bang is. De anderen zeggen: 'Ik denk dat ze stoer doet', 'Ik denk dat ze echt gegroeid is', 'Het klinkt alsof ze afscheid neemt.' Bij het laatste woord zegt de kiezer: 'Ik koos hem omdat ik eerst dacht dat ze stoer deed, maar nu denk ik ook dat ze gegroeid is.'
  • —Groep 8, 30 leerlingen, 30 minuten, bij een informatief boek over klimaat: een leerling kiest een feitenzin over smeltend ijs. De groep praat eerst over wat het feit betekent; bij het laatste woord vertelt de kiezer dat hij de zin koos omdat zijn familie aan de kust woont.

Benodigdheden

  • Kaartjes
  • Timer per groepje
  • Regelkaart

Tip: Laat leerlingen hun waarom al op de achterkant van het kaartje schrijven; dan hebben ze het laatste woord paraat en kunnen ze zien of hun mening veranderde.

Let op

  • De kiezer begint toch meteen uit te leggen; laat de tijdbewaker de regel bewaken.
  • Reacties blijven kort ('mooie zin'); geef zinsstarters als 'Het doet me denken aan…' of 'Ik vraag me af…'.
  • Te lange beurten voor jonge leerlingen; verkort tot een halve minuut per reactie.

Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: groepjes van drie, de leerkracht kiest vooraf een paar zinnen waaruit leerlingen kiezen. Moeilijker: leerlingen kiezen een passage die ze lastig vonden, of verbinden hun laatste woord met andere passages in het boek.

Bronnen

Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.

Werkblad

Mijn gekozen zin

Schrijf je zin op voordat het gesprek begint — laat de reden nog even leeg.

Titel van het boek

De zin of het fragment dat ik koos

citeer precies, met paginanummer

Wat zeiden de anderen erover?

vul dit pas in tijdens het gesprek

Waarom koos ik juist deze zin?

dit vertel je pas als laatste

Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm

Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.

Inloggen

Nog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.

Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?