Kiezen
Als je dit leuk vond, probeer dan...
Leerlingen bouwen samen een levende aanbevelingsmuur op basis van boeken die ze zelf al goed vonden.
Achtergrond
In bibliotheken heet dit een 'read-alike': een volgend boek aanraden op basis van wát iemand aansprak in een boek dat hij fijn vond, in plaats van alleen op genre of onderwerp. Bibliothecarissen in de leesadviespraktijk ('readers' advisory') kijken daarvoor naar zogenoemde appeal factors: tempo, personages, verhaal, taal, sfeer en toon. Bronnen laten zien dat twee boeken uit hetzelfde genre voor de ene lezer heel verschillend kunnen werken, en dat de vraag 'Wat was het laatste boek dat je echt goed vond, en waarom?' het beste startpunt is. Hulpmiddelen als NoveList werken op hetzelfde principe. In deze werkvorm doen leerlingen dat werk zelf: ze benoemen wat hen raakte in een uitgelezen boek en zoeken een ander boek met dezelfde kwaliteit voor een klasgenoot. Dat dwingt hen voorbij 'het was leuk' te komen, en aanbevelingen van klasgenoten zijn vaak overtuigender dan een lijst van de leerkracht. Let op: de link moet over de leeservaring gaan, niet alleen over hetzelfde onderwerp.
Vooraf: Zet de kenmerken op een poster en kies een voorbeeldboek om het voor te doen (15 minuten). Maak aanbevelingskaartjes en richt een muur of bak in.
Zo doe je het
- 1Leerkracht doet het voor met een boek dat de klas kent: 'Dit boek vond ik goed vanwege het tempo: elk hoofdstuk eindigt spannend. Een boek dat ook zo voelt, is …'
- 2Leerkracht zet de kenmerken op het bord: spanning/tempo, humor, een sterk personage, de sfeer, het onderwerp, de manier van schrijven.
- 3Een leerling die een boek uit heeft, kiest alleen welk kenmerk hem het meest aansprak en schrijft dat op: 'Ik vond dit boek goed vanwege …'
- 4De leerling zoekt (met hulp van de klassenbibliotheek, de leerkracht of een catalogus) een ander boek dat dezelfde kwaliteit heeft, ook als het verhaal heel anders is.
- 5De leerling schrijft een aanbevelingskaartje: 'Als je hield van [boek] vanwege [kenmerk], probeer dan [boek], want …'
- 6De kaartjes komen op een aanbevelingsmuur of in het aanbevolen boek zelf.
- 7Wie een aanbevolen boek gelezen heeft, zet onder het kaartje of de vergelijking klopte.
- 8Bespreek af en toe in de boekenkring een paar kaartjes: welke vergelijking klopte goed, welke niet, en waarom?
Vragen en opdrachten die je kunt gebruiken
- “Wat vond je het beste aan dit boek: de spanning, de humor, de hoofdpersoon, de sfeer of het onderwerp?
- “Als je hield van … vanwege …, probeer dan …, want …
- “Welk ander boek geeft je hetzelfde gevoel, ook al gaat het over iets anders?
- “Wat was het laatste boek dat je echt goed vond? Wat maakte het zo goed?
- “Klopte de aanbeveling? Wat was hetzelfde, wat was anders?
Voorbeelden
- —Groep 6, 27 leerlingen, 25 minuten: een leerling schrijft 'Als je hield van Harry Potter vanwege de geheime magische wereld, probeer dan een ander boek waarin een kind een verborgen wereld ontdekt.' De leerkracht helpt hem in de bibliotheek een titel te vinden. Twee weken later staat onder het kaartje: 'Klopte, maar minder spannend.'
- —Groep 8, 30 leerlingen, 30 minuten: een leerling vond haar boek goed 'omdat je in het hoofd van de hoofdpersoon zit en alles meevoelt'. Ze tipt een totaal ander boek met een ik-verteller aan een vriendin. In de boekenkring ontstaat een gesprek over waarom ik-vertellers zo dichtbij voelen.
Benodigdheden
- Poster met boekkenmerken
- Aanbevelingskaartjes
- Aanbevelingsmuur of -bak
Tip: Begin bij de vraag 'Wat was het laatste boek dat je echt goed vond?'; dat is ook de openingsvraag van bibliothecarissen.
Let op
- Leerlingen koppelen alleen op onderwerp ('ook over paarden'); vraag door naar de leeservaring.
- Leerlingen kennen te weinig boeken om te tippen; laat ze zoeken met de leerkracht of in de bibliotheek, of tippen uit boeken die klasgenoten lazen.
Makkelijker of moeilijker: Makkelijker: één kenmerk kiezen uit plaatjes (spannend, grappig, verdrietig) en een boek uit een voorselectie. Moeilijker: twee of drie kenmerken benoemen en uitleggen wat er anders is aan het getipte boek.
Bronnen
Deze werkvorm wordt op meerdere plekken beschreven; wij zetten ze hier samen in eigen woorden.
Werkblad
Leesaanbevelingskaart
Schrijf een kort aanbevelingskaartje voor een klasgenoot, gebaseerd op een boek dat jij net hebt gelezen.
Boek dat je net hebt uitgelezen — titel en auteur
Wat maakte dit boek voor jou goed?
kies: spanning, humor, personage, onderwerp, schrijfstijl
Voor wie zou dit boek ook goed kunnen zijn?
Jouw aanbevolen vervolgboek — titel en auteur
Waarom lijkt dit boek erop, ook al is het verhaal anders?
Schrijf je aanbeveling als één pakkende zin voor het kaartje
"Als je hield van ... vanwege ..., probeer dan ..."
Ervaringen van leerkrachten met deze werkvorm
Alleen geverifieerde leerkrachten kunnen reviewen — zo blijft elke review betrouwbaar.
InloggenNog geen ervaringen gedeeld. Log in als geverifieerde leerkracht om als eerste je ervaring te delen.
Klopt er iets niet, of wil je iets kwijt over deze pagina?