Leesontwikkeling
Kleuters die al kunnen lezen: kans of risico?
Vroeglezende kleuters komen vooral uit geletterde gezinnen — en formeel leesonderwijs vóór groep 3 kan averechts werken.
3 min leestijdIn het kort
- Slechts 9% van de kleuters die leerkrachten 'al kunnen lezen' vonden, bleek echt volledig alfabetisch te lezen.
- Vroeglezers komen vooral uit geletterde gezinnen, niet per se met een hogere intelligentie.
- Formeel leesonderwijs in groep 2 kan leiden tot stagnatie in groep 3 en vergroot de kloof met taalarme gezinnen.
Wat 'al kunnen lezen' bij kleuters echt betekent
Onderzoek van de Geletterdheid en Schoolsucces-blog op drie scholen laat zien dat kinderen die vroeg lezen vooral uit geletterde gezinnen komen — niet per se met een hogere intelligentie. Opvallend: van de leerlingen die leerkrachten inschatten als 'kunnen al lezen', bleek slechts 9% daadwerkelijk volledig alfabetisch te lezen (onbekende woorden foneemgewijs decoderen). De meesten zaten nog in een pre-alfabetische of partieel-alfabetische fase, waarin ze woorden eerder als plaatje herkennen dan echt decoderen.
Waarom te vroeg formeel leesonderwijs risico's heeft
Het argument tegen formeel leesonderwijs in groep 2 is neurologisch: onvoldoende rijping (myelinisatie) maakt de snelle visueel-verbaal-auditieve koppeling die lezen vereist nog lastig. Te vroege formele instructie kan leiden tot stagnatie in groep 3, doordat het 'zelf-onderwijzend mechanisme' (zie het artikel over fasen van leesontwikkeling) dan nog niet goed op gang komt — en vergroot juist de kloof met kinderen uit taalarme gezinnen in plaats van die te verkleinen. Voor kleuters die duidelijk voorlopen, adviseert kennisrotonde.nl een brede lees-schrijfcultuur met zowel informatieve als verhalende teksten, in plaats van versneld formeel leesonderwijs.